काठमाडौं, ११ वैशाख — आज देशभर २० औँ लोकतन्त्र दिवस विभिन्न कार्यक्रमसहित मनाइँदैछ। २०६३ साल वैशाख ११ गते नेपाली जनताको ऐतिहासिक संघर्षले निरंकुश राजतन्त्रलाई झुकाउँदै संसद् पुनःस्थापना गराएको सम्झनामा यो दिनलाई लोकतन्त्र दिवसका रूपमा मनाइँदै आएको हो।
त्यो दिन केवल एउटा घोषणा थिएन—यो जनआन्दोलनको जित, जनताको शक्ति र लोकतन्त्रको पुनर्जागरण थियो।
🔥 आन्दोलनबाट प्राप्त उपलब्धि
२०५९ सालमा संसद् विघटनपछि देश राजनीतिक अस्थिरता र द्वन्द्वतर्फ धकेलिएको थियो। निर्वाचन हुन सकेन, र तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रले आफूअनुकूल प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने क्रम सुरु गरे।
लोकेन्द्रबहादुर चन्द, सूर्यबहादुर थापा र शेरबहादुर देउवा—तीनै जनालाई पालैपालो नियुक्त र बर्खास्त गरिँदै सत्ता केन्द्रित हुँदै गयो।
२०६१ माघ १९ गते राजा ज्ञानेन्द्रले सत्ता आफ्नै हातमा लिएपछि आन्दोलनको आगो झन् बलियो बन्यो। सात दल र तत्कालीन माओवादीबीच भएको १२ बुँदे समझदारीले आन्दोलनलाई निर्णायक मोडमा पुर्यायो।
✊ जनआन्दोलनको उत्कर्ष
२०६२/६३ को जनआन्दोलनमा लाखौँ जनता सडकमा उत्रिए।
काठमाडौंको चक्रपथ मानवसागरले भरियो।
जनताको दबाब यति प्रबल बन्यो कि अन्ततः २०६३ वैशाख ११ गते राति राजा ज्ञानेन्द्रले संसद् पुनःस्थापनाको घोषणा गर्न बाध्य भए।
त्यही दिन—वैशाख ११—नेपालको लोकतान्त्रिक इतिहासको निर्णायक मोड बन्यो।
🏛️ गणतन्त्रसम्मको यात्रा
लोकतन्त्र पुनःस्थापनापछि घटनाक्रम झन् तीव्र बन्यो:
२०६३ जेठ ४ : संसद्ले राजसंस्थाको अधिकार कटौती गर्दै निलम्बन
२०६४ चैत २८ : पहिलो संविधानसभा निर्वाचन
२०६५ जेठ १५ : २४० वर्षे राजसंस्थाको अन्त्य, गणतन्त्र घोषणा
२०७२ असोज ३ : नयाँ संविधान जारी
आज देश सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको ढाँचामा सञ्चालन भइरहेको छ—संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबाट शासन व्यवस्था अघि बढिरहेको छ।
-
Jigyasanepal
