काठमाण्डौ । 

मार्शल ल (Martial Law) भनेको कुनै राष्ट्रको सामान्य प्रशासन प्रणाली अस्थायी रूपमा निलम्बन गरी सैनिक शासन लागू गर्ने प्रक्रिया हो। यो कानुनी आपतकालको स्थिति हो, जहाँ नागरिक सरकारको स्थानमा सेना वा सैनिक अधिकारीले प्रशासन चलाउँछन्।

यो सामान्यतः युद्ध, विद्रोह, हिंसात्मक प्रदर्शन, वा सुरक्षा खतराको बेला लागू गरिन्छ। मार्शल ल अन्तर्गत नागरिक अधिकारहरू सीमित हुन्छन्, र सेना कानुनी र प्रशासकीय शक्तिको प्रमुख स्रोत बन्छ।

यद्यपि दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिले लगाएको `मार्शल ल´ केही घन्टामै संसदले १९०-० मतले खारेज गरिदियो।

र त हेलि र झ्यालवाट संसद भवन छिरेका सेना मतदान पछि फर्किए, मध्यरातमा रापले मार्शल ल फिर्ता लिए।

रापलाई राजिनामा नदिएसम्म देशब्यापी हडताल हुनेछ तर उनी लुकिरहेका छन् ।

दक्षिण कोरियामा मार्शल लको पृष्ठभूमि

दक्षिण कोरियाले विगतमा विभिन्न राजनीतिक संकट र विद्रोहका समयमा मार्शल लको अनुभव गरेको छ। सन् १९८० को ग्वाङ्जु विद्रोहको बेला मार्शल ल लागू गरिएको थियो। त्यतिबेला मार्शल लले जनताको विरोध र मानवअधिकार उल्लंघनको गम्भीर विषय उठाएको थियो। हालको परिप्रेक्ष्यमा राष्ट्रपति युन सुक योलले सैनिक शासन लागू गर्ने प्रयास गर्नुमा दुई कारण देखिन्छ ।

1. आन्तरिक अस्थिरता: दक्षिण कोरियामा राजनीतिक विवाद र प्रतिपक्षी दलको विरोधका कारण सरकार कमजोर देखिन थाल्यो।

2. उत्तर कोरियाको खतरा: उत्तर कोरियाले निरन्तर परमाणु हतियार परीक्षण र आक्रामक सैन्य गतिविधि गर्दै आएको छ, जसले दक्षिण कोरियामा सुरक्षा चिन्ता थपेको छ ।

उत्तर कोरियाको दृष्टि र दक्षिण कोरियाको चुनौती

उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरियाको सम्बन्ध ऐतिहासिक रूपमा तनावपूर्ण रहँदै आएको छ। उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियालाई प्रजातान्त्रिक मात्र नभई रणनीतिक प्रतिस्पर्धीका रूपमा लिएको छ।

उत्तर कोरियाको रणनीति

1. सैन्य दबाब: उत्तर कोरियाले लगातार क्षेप्यास्त्र परीक्षण र आक्रमणको चेतावनी दिँदै आएको छ। यसले दक्षिण कोरियाको सुरक्षालाई चुनौती दिएको छ।

2. वैचारिक युद्ध: उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियाको युवा पुस्तामाझ प्रोपागान्डा फैलाउन खोज्दैछ।

3. अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव: चीन र रूसजस्ता देशहरूसँग निकट सम्बन्ध राखेर उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियामाथि कूटनीतिक दबाब सिर्जना गर्ने प्रयास गरेको छ।

दक्षिण कोरियाको कमजोरी

1. राजनीतिक विभाजन: दक्षिण कोरियामा सत्ता दल र प्रतिपक्षी दलबीचको चर्को विवादले स्थिर सरकार सञ्चालनमा कठिनाइ उत्पन्न गरेको छ।

2. सैन्य निर्भरता: दक्षिण कोरियाले आफ्नो सुरक्षाका लागि मुख्य रूपमा अमेरिकामा निर्भर रहँदै आएको छ। यसले स्वायत्त सैन्य क्षमतामा प्रश्न खडा गरेको छ।

3. आन्तरिक सामाजिक समस्या: आर्थिक असमानता र युवा बेरोजगारी जस्ता मुद्दाले सामाजिक असन्तुष्टि बढाइरहेको छ।

मार्शल लको सम्भावित प्रभाव

यदि दक्षिण कोरियामा मार्शल ल जस्तो कदम फेरि लागू हुन्छ भने:

मानवअधिकार संकट: नागरिक स्वतन्त्रता गुम्ने र विरोध दबाउने सम्भावना।

अन्तर्राष्ट्रिय छवि: प्रजातान्त्रिक छवि कमजोर हुने।

उत्तर कोरियाको फाइदा: आन्तरिक अस्थिरताबाट उत्तर कोरियाले आक्रमण वा कूटनीतिक फाइदा उठाउन सक्छ।

दक्षिण कोरियामा मार्शल ल लागू गर्ने विचार राजनीतिक अस्थिरता र सुरक्षा चिन्ताबाट प्रेरित देखिन्छ। तर, यस्तो कदमले आन्तरिक असन्तोषलाई अझ बढाउन सक्छ। उत्तर कोरियाको दृष्टि कमजोर सरकार र विभाजित समाजमा केन्द्रित रहँदै आएको छ। यसले दक्षिण कोरियालाई आफ्नो आन्तरिक स्थायित्व र सुरक्षा रणनीति पुनः परिभाषित गर्न आवश्यक बनाएको छ।

दक्षिण कोरियाले राजनीतिक स्थिरता, नागरिक स्वतन्त्रता, र कूटनीतिक सम्बन्धलाई सन्तुलनमा राखेर मात्र उत्तर कोरियाको रणनीतिक चुनौतीको सामना गर्न सक्छ।

• Jigyasa media