कञ्चनपुर: नेपालमा दुर्लभ मानिने कृष्णवक्ष रातोकण्ठ (Chinese Rubythroat) चरा कञ्चनपुरको बेलौरी नगरपालिका–७, नकैयास्थित सिमसार क्षेत्रमा पहिलोपटक फेला परेको छ। यो हिमालयन क्षेत्रको विशेषता मानिने चरा हिउँदमा तराई क्षेत्रमा बसाइँ सर्ने क्रममा देखापरेको हो।

नेपाल पक्षी संरक्षण संघका चराविज्ञ हिरूलाल डगौरा, शुक्लाफाँटा नेचरगाइड एसोसिएसनका सुवन चौधरी र महानन्द जोशीको टोलीले यो चराको उपस्थिति पत्ता लगाएका हुन्। चराविज्ञ डगौराका अनुसार, "कृष्णवक्ष रातोकण्ठ चरा नेपालमा निकै कम देखिन्छ। कञ्चनपुरमा यो पहिलोपटक देखिनु यो क्षेत्रका लागि ऐतिहासिक घटना हो।"

चराको विशेषता

कृष्णवक्ष रातोकण्ठ चराका भाले र पोथीको भिन्न रङ र बनावटले यसलाई विशेष बनाएको छ।

भाले:

निधार सेतो

घाँटीको बीच रातो रङ

छाती छेउ कालो

पखेटा खैरो, टुप्पोमा कालो छोपिएको सेतो पुच्छर

पोथी:

निलो–खैरो रङ

सेतो घाँटी

यो चराले विशेषगरी स–साना कीरा र कमिला खाने गर्दछ। प्रजननको समयमा यो जोडीमा देखिने र घना झाडीमा गुँड बनाएर अण्डा कोर्दछ।

वितरण र बसाइँसराइ

यो चरा बङ्गलादेश, भुटान, म्यानमार, पाकिस्तान, रुस, थाइल्याण्डलगायतका देशमा पाइन्छ। गर्मीयाममा हिमाली क्षेत्रमा बस्ने यो चरा जाडो सुरु भएपछि तराईतर्फ बसाइँ सर्ने गर्दछ। जाडोको बेला यो नेपालदेखि भारतको आसामसम्म पुग्ने तथ्याङ्क छ।

चराको संरक्षणका लागि चासो

चराविज्ञहरूले कञ्चनपुरको सिमसार क्षेत्र संरक्षणमा स्थानीयबासीको चासो बढ्दै गएको र शिकारी गतिविधिमा कमी आएकोले दुर्लभ चराहरू फेला पर्न थालेको बताएका छन्। यो चराको देखापर्नु सिमसार क्षेत्रको जैविक विविधता प्रबर्धनका लागि महत्वपूर्ण संकेत हो।

 यो चरा विशेषगरी कहां पाइन्छ?

समुद्री सतहबाट २,५०० देखि २,७०० मिटर उचाइमा

हिमालय क्षेत्रका सघन जंगल र झाडीमा

नेपालमा चिसो बढ्नासाथ तराई र भारतको गर्मीयामतिर सर्ने प्रचलन

सिमसार संरक्षण र जैविक विविधताको महत्वबारे जनचेतना बढ्दै गएकोले दुर्लभ प्रजातिका चरा र वन्यजन्तु फेला पर्ने सम्भावना थप बलियो बनेको छ ।

कृष्णवक्ष रातोकण्ठ जस्तो दुर्लभ प्रजातिको चरा कञ्चनपुरमा पहिलोपटक देखिनु जैविक विविधताको अध्ययन र संरक्षणका लागि नयाँ अवसर हो। यो घटनाले सिमसार क्षेत्रको महत्त्वलाई थप उजागर गरेको छ।

• Jigyasa media