काठमाण्डौ ।

फागुन ७ गते नेपालमा 'प्रजातन्त्र दिवस' को रूपमा मनाइन्छ, जसले २००७ सालमा १०४ वर्ष लामो जहानियाँ राणा शासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको स्थापना भएको ऐतिहासिक दिनको स्मरण गराउँछ। यो दिन नेपाली जनताको स्वतन्त्रता, समानता, र अधिकारका लागि गरिएको संघर्षको प्रतीक हो।

राणा शासनको उदय र पतन

राणा शासनको सुरुवात १९०३ सालमा जङ्गबहादुर राणाद्वारा कोत पर्वको माध्यमबाट भएको थियो, जसले शाहवंशीय राजालाई शक्तिहीन बनाउँदै सम्पूर्ण सत्ता आफ्नो हातमा लिए। यो शासनकालमा नेपाली जनता राजनीतिक, सामाजिक, र आर्थिक रूपमा दमनमा परेका थिए। शिक्षा, स्वास्थ्य, र पूर्वाधारजस्ता क्षेत्रहरूमा विकास अवरुद्ध थियो, र जनतामा असन्तोष बढ्दै गयो।

प्रजातन्त्रको स्थापना

२००७ सालमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा सशस्त्र क्रान्ति सुरु भयो, जसमा राजा त्रिभुवनले पनि साथ दिए। यो क्रान्तिको परिणामस्वरूप फागुन ७ गते राणा शासनको अन्त्य भयो र नेपालमा प्रजातान्त्रिक शासन व्यवस्थाको स्थापना भयो। यो परिवर्तनले नेपाली जनतालाई राजनीतिक अधिकार, स्वतन्त्रता, र समानताको मार्गमा अघि बढायो।

प्रजातन्त्र दिवसको महत्त्व

प्रजातन्त्र दिवसले नेपाली जनताको संघर्ष, बलिदान, र साहसको सम्मान गर्दछ। यो दिनले हामीलाई प्रजातन्त्रको मूल्य, मानव अधिकार, र स्वतन्त्रताको महत्त्व सम्झाउँछ। यस अवसरमा विभिन्न कार्यक्रमहरू, जुलुस, र सभाहरू आयोजना गरिन्छ, जसले जनतालाई प्रजातान्त्रिक मूल्य र आदर्शप्रति प्रतिबद्ध रहन प्रेरित गर्दछ।

वर्तमान सन्दर्भमा प्रजातन्त्र

हालका वर्षहरूमा, प्रजातन्त्र दिवसको महत्त्व केही कम भएको देखिन्छ, विशेष गरी २०६३ सालमा लोकतन्त्र स्थापनापछि। तर, यो दिनले हाम्रो इतिहासको महत्वपूर्ण पाटोलाई सम्झाउने काम गर्दछ। हामीले विगतका कमीकमजोरीहरूबाट सिक्दै, प्रजातन्त्रलाई सुदृढ बनाउन र सबै नागरिकको अधिकार सुनिश्चित गर्न प्रयासरत रहनुपर्छ।

अन्ततः, फागुन ७ गतेको प्रजातन्त्र दिवसले हामीलाई हाम्रो इतिहास, संघर्ष, र उपलब्धिहरूलाई सम्झाउँदै भविष्यमा समावेशी, न्यायपूर्ण, र समृद्ध समाज निर्माण गर्न प्रेरित गर्दछ।

• Jigyasa media