काठमाडौं । पछिल्लो १५ वर्षमा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका १४ हजारभन्दा बढी नेपालीको मृत्यु भएको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। वैदेशिक रोजगार बोर्डको स्थापना भएयता, आर्थिक वर्ष २०६५/६६ देखि हालसम्म १४,२१३ जनाले रोजगारीको सिलसिलामा ज्यान गुमाएको तथ्यांकले देखाएको छ।
यो विवरण श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासी श्रमिक दिवसको अवसरमा सार्वजनिक गरेको हो। डिसेम्बर १६ देखि २२ सम्म मनाइएको यो दिवसको मुख्य समारोहको नेतृत्व मन्त्रालयका सचिव मुकुन्दप्रसाद निरौलाले गरेका हुन्।
मुख्य तथ्यांक र योगदान
बोर्डको रिपोर्ट अनुसार, यस अवधिमा ३,४४० जना गम्भीर बिरामी वा अंगभंग भएर स्वदेश फर्केका छन्। उनीहरूलाई आर्थिक सहायता उपलब्ध गराइएको छ।
नेपालका आप्रवासी श्रमिक १११ देशमा कार्यरत रहेको विवरणमा उल्लेख छ।
अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन संगठनको प्रतिवेदन अनुसार, विश्वभर २८.१ करोड मानिस आप्रवासी जीवन बिताइरहेका छन्, जसमा १६.९ करोड श्रमिक छन्।
आर्थिक महत्त्व र चुनौतीहरू
नेपाल सरकारको तथ्यांकअनुसार, आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा विप्रेषण आप्रवाह १६.५% ले वृद्धि भएर १४ खर्ब ४५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो रकमले नेपाली घरपरिवारलाई सञ्चालन गर्न, गरिबी न्यूनीकरण गर्न, र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
तर, वैदेशिक रोजगारीको क्रममा देखिने जोखिम र चुनौतीलाई समाधान गर्न सरकारले कानुन संशोधन, सीप अभिवृद्धि तालिम, र सुरक्षित रोजगारीको सुनिश्चितता गर्न विविध कार्यक्रम अघि सारेको छ।
दिवसको महत्व
डिसेम्बर १८ का दिन विश्वभरि आप्रवासी श्रमिक दिवस मनाइन्छ। यो दिवसको उद्देश्य आप्रवासी श्रमिकको योगदानलाई मान्यता दिनु र उनीहरूका अधिकारको संरक्षण गर्नु हो। नेपालमा पनि यो दिवस सरकारी तथा गैरसरकारी निकायहरूको साझेदारीमा विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइन्छ।
नीति सुधार र सुझाव
श्रम मन्त्रालयले वैदेशिक रोजगारलाई व्यवस्थित बनाउन आप्रवासी नीतिमा सुधारको चरणमा रहेको बताएको छ।
९८.९% विप्रेषण औपचारिक च्यानलबाट पठाइने गरेको अध्ययनले देखाएको छ।
वैदेशिक रोजगारीले नेपाली अर्थतन्त्रमा सकारात्मक योगदान गरे पनि यससँगै आउने जोखिम र चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न सरकारी प्रयासहरू आवश्यक छन्। सरोकारवालाबीच चेतना अभिवृद्धि र प्रभावकारी नीतिको कार्यान्वयनले समस्याहरूको समाधानमा सहयोग पुर्याउनेछ।
- Jigyasa media
