काठमाण्डौ । 

आजको दिन, कात्तिक १५, २०८१, धार्मिक, सांस्कृतिक, र ऐतिहासिक दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। आज लक्ष्मी पूजा, महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जन्म जयन्ती, कुकुर तिहार, नरक चतुर्दशी, सुखरात्रि, र विश्व शहरीकरण दिवस जस्ता पर्वहरू विशेष रूपमा मनाइन्छन्। यी पर्वहरूले हाम्रो समाज, परम्परा, र धर्मलाई गहिरो रूपमा प्रभावित गरेका छन्।

१. लक्ष्मी पूजा

महत्त्व: तिहारको तेस्रो दिनलाई लक्ष्मी पूजाका रूपमा मनाइन्छ। धन र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीको स्वागतका लागि यो पूजा गरिन्छ। परम्पराअनुसार यो दिन घर सफा गरी, बत्ती र दीप बालेर लक्ष्मीलाई घरमा आमन्त्रण गरिन्छ। मान्यता छ कि यसले घरमा सुख, समृद्धि, र सौभाग्य ल्याउँछ।

पूजा विधि: लक्ष्मी पूजामा घरको मुख्य ढोकामा दीप प्रज्वलन गरिन्छ। मन्दिरमा लक्ष्मी देवीको मूर्तिलाई राखेर, गणेश र सरस्वतीसहित उनको पूजा गरिन्छ। लक्ष्मीलाई कमलको फूल, मिठाई, अक्षता, र फल अर्पण गरिन्छ। यससँगै घरको धनधान्य बढ्ने विश्वास गरिन्छ।

२. महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जन्म जयन्ती

महत्त्व: नेपाली साहित्यमा महाकवि देवकोटाको योगदान अमूल्य छ। उनको जन्म जयन्तीले नेपाली साहित्यमा उनको योगदानको सम्मान गर्दछ। देवकोटाका सिर्जनाले नेपाली भाषा र साहित्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्याएको छ।

विशेष काव्य: देवकोटाको "मुनामदन" नेपाली साहित्यको उत्कृष्ट कृति मानिन्छ। उनले नेपाली समाजको यथार्थ चित्रण गर्दै आफ्नो सिर्जनाबाट देशलाई समृद्ध बनाएका छन्।

३. कुकुर तिहार

महत्त्व: कुकुर तिहारमा कुकुरलाई यमराजको दूत मान्दै पूजा गरिन्छ। कुकुरलाई तिलक, माला र स्वादिष्ट भोजन दिइन्छ। यसले जनावरप्रतिको आदर र मानव-जनावर सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँछ।

पूजा विधि: कुकुरलाई तिलक लगाइन्छ, माला अर्पण गरिन्छ, र विशेष भोजन दिइन्छ। यसले कुकुरप्रतिको प्रेम र सम्मानलाई बढावा दिन्छ।

४. नरक चतुर्दशी

महत्त्व: नरक चतुर्दशी वा रूप चौदसका दिन पापबाट मुक्ति पाउने विश्वास गरिन्छ। यस दिन स्नान गरी, नकारात्मकताबाट मुक्ति पाउने मान्यता छ।

पूजा विधि: बिहानै स्नान गरी, पवित्र मनले दीप प्रज्वलन गरिन्छ। यसले नकारात्मक ऊर्जा हटाएर जीवनमा सकारात्मकता ल्याउँछ।

५. सुखरात्रि

महत्त्व: सुखरात्रि पर्वमा पितृहरूको सम्झनामा दीप जलाएर पूजा गरिन्छ। यसले आफ्ना पूर्वजप्रतिको आदर र कृतज्ञता व्यक्त गर्न प्रोत्साहित गर्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार यस रातमा दीप प्रज्वलन गर्दा पितृहरूले आशीर्वाद दिन्छन्।

६. विश्व शहरीकरण दिवस

महत्त्व: विश्व शहरीकरण दिवस हरेक वर्ष अक्टोबर ३१ मा मनाइन्छ। यसको उद्देश्य शहरीकरणका फाइदा र चुनौतीबारे जनचेतना जगाउनु हो। यसले शहरी क्षेत्रका समस्याहरू र विकासका सम्भावनाहरूमा चर्चा गर्दछ।

निष्कर्षमा, यी पर्वहरूले धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा, र सामाजिक चेतनाको महत्त्वलाई उजागर गर्छन्। तिहारका यी पर्वहरूले मानिसलाई आस्थामा जोड्ने, परम्परालाई सम्मान गर्ने, र प्रकृतिसँग समरस हुने प्रेरणा दिन्छन्।

• Jigyasanepal