काठमाडौं, वैशाख २८ — बर्ड फ्लू (एच५एन१) अब चरासम्म सीमित नरहने संकेत देखिएको छ। पछिल्ला अध्ययनहरूले यो भाइरस स्तनधारी जनावर हुँदै मानिसमा सर्ने खतरनाक तहमा पुगेको खुलासा गरेका छन्। अझ गम्भीर कुरा, घरमै पालेका पालतु बिरालाहरूदेखि जंगलका बाघसम्म संक्रमित हुन थालेका छन्—र तिनको मृत्यु दर भयावह छ।

२००४ देखि २०२४ सम्मको अध्ययन अनुसार १८ देशमा १२ प्रजातिका बिरालामा ६०७ संक्रमण पुष्टि भएको छ, जसमा ३०२ बिरालाले ज्यान गुमाएका छन्। अध्ययन अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ मेरील्यान्ड स्कूल अफ पब्लिक हेल्थ का अनुसन्धानकर्ताले गरेका हुन्, जुन इन्फेक्सियस डिजिज नामक पत्रिकामा २०२५ मे ७ मा प्रकाशित भएको हो।

भाइरसको आकस्मिक रूपान्तरण:

अध्ययनले भाइरस अब चराबाट बिरालासम्म र गाईदेखि बिरालासम्म फैलिन थालेको पुष्टि गरेको छ। जसको अर्थ, यो भाइरस अब मानिसमा सर्ने क्षमतामा पुगेको छ—र त्यसको असर सन् २०१६ को न्यूयोर्कभन्दा भयावह हुनसक्छ।

मृत्युदर ९० प्रतिशतभन्दा बढी!

विशेषतः घरमा पालेका बिरालाहरूमा देखिएको संक्रमण अत्यन्तै घातक छ। इन्सेफेलाइटिस (मस्तिष्क सुन्निने) र रेबीज जस्तो लक्षण देखिए पनि परीक्षण मृत्युपछि मात्रै हुने गरेको तथ्यले सतर्क गराएको छ।

संक्रमणको बाटो:

बिरालाहरू सिधै संक्रमित चराहरू वा दूषित काँचो मासु खाँदा संक्रमित हुन्छन्। केही केसमा संक्रमित गाईको काँचो दूध खाँदा समेत संक्रमण देखिएको छ। तर अझैसम्म बिरालामा बर्ड फ्लूको सक्रिय निगरानी प्रणाली स्थापना भएको छैन।

मानव समुदायमा खतरा:

मानिसहरूमा बर्ड फ्लूको संक्रमण अहिलेसम्म ९५० जनामा पुष्टि भएको छ, जसमध्ये करिब आधाको मृत्यु भइसकेको छ। यो संख्या चाँडै बढ्न सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको चेतावनी छ—यदि सर्तकता अपनाइएन भने।

पशु आश्रय र मानव सम्पर्कका केन्द्रहरू जोखिममा

अनुसन्धानकर्ताले पशु आश्रय र मान्छेले धेरै सम्पर्क गर्ने स्थानहरूमा भाइरस प्रवेश गर्ने हो भने महामारी झनै फैलिन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

अबको चुनौती:

अध्ययनले सुझाव दिएको छ—सबैभन्दा जोखिममा रहेका बिरालाहरूको समूहमा HPAI (Highly Pathogenic Avian Influenza) र अन्य भाइरसहरूको प्रसारबारे गहिरो अनुसन्धान हुन जरुरी छ। यो न केवल पशु स्वास्थ्यको कुरा हो, यो सम्भावित मानव महामारी रोक्ने अन्तिम मौका हुनसक्छ ।

बर्ड फ्लू अब सुतिरहेको खतरा होइन। यो विकसित हुँदै, स्तनधारी हुँदै, मान्छेसम्म आइपुग्ने अन्तिम चरणमा पुगेको भाइरस हो। अबको चेतना, निगरानी र पूर्वतयारी नै आगामी सम्भावित महामारी रोक्ने मुख्य अस्त्र हुन सक्छ।

• Jigyasanepal