काठमाडौं, असोज १३ ।

विश्वमा हरेक वर्ष लाखौँ मानिसको ज्यान लिने प्रमुख कारणमध्ये एक हृदयघात र मुटु सम्बन्धी रोग हो। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का तथ्याङ्कअनुसार हरेक ३५ सेकेन्डमा एक जनाको मृत्यु मुटु सम्बन्धी समस्याका कारण हुन्छ। नेपालमै पनि गत दशकयता मुटु रोगीको संख्या ह्वात्तै बढेको छ।

 यसै सन्दर्भमा आजको दिन “विश्व मुटु दिवस” मनाइन्छ, जसको उद्देश्य जनतालाई चेतना दिलाउँदै स्वस्थ जीवनशैलीमार्फत मुटु जोगाउने हो।

स्वस्थ मुटु = स्वस्थ जीवन। त्यसैले आज हामी प्रस्तुत गर्दैछौं मुटु बचाउने २० टिप्स — के गर्ने ? के नगर्ने ?

✅ गर्नुपर्ने कामहरू (Do’s)

1. नियमित व्यायाम गर्नुहोस् – दिनमा कम्तीमा ३० मिनेट पैदल हिँड्नु वा हल्का व्यायाम गर्नु।

2. सन्तुलित भोजन खानुहोस् – हरियो तरकारी, फलफूल, सम्पूर्ण अन्नलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।

3. धेरै पानी पिउनुहोस् – शरीरलाई हाइड्रेट राख्दा रगतको प्रवाह सहज हुन्छ।

4. तनाव नियन्त्रण गर्नुहोस् – ध्यान, योग, वा संगीत सुनेर मानसिक शान्ति पाउनुहोस्।

5. रक्तचाप नियमित जाँच गर्नुहोस् – उच्च वा न्यून दुवै मुटुका लागि खतरनाक हुन्छ।

6. कोलेस्ट्रोल र चिनी स्तर जाँच गर्नुहोस् – मधुमेह र उच्च कोलेस्ट्रोल मुटु रोगका प्रमुख कारण हुन्।

7. नुन कम गर्नुहोस् – बढी नुनले रक्तचाप बढाउँछ, जसले मुटुमा सीधा असर गर्छ।

8. पर्याप्त निद्रा लिनुहोस् – दिनमा ७–८ घण्टा आरामदायी निद्राले मुटु स्वस्थ रहन्छ।

9. डाक्टरको सल्लाहमा नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुहोस्।

10. सकारात्मक सोच राख्नुहोस् – आत्मबल र सकारात्मकता पनि मुटुको शक्ति हो।

❌ नगर्नुपर्ने कामहरू (Don’ts)

1. धुम्रपान नगर्नुहोस् – सिगरेटले मुटुमा क्षति पुर्‍याउने सबैभन्दा ठूलो कारक हो।

2. मद्यपान कम गर्नुहोस् वा नगर्नुहोस्।

3. तेलिलो, पोलिएको र डिप फ्राइड खाना कम गर्नुहोस्।

4. अत्यधिक चिनी र प्रशोधित (Processed) खाना खानु नहुने।

5. कामको दबाबले तनावमा नपर्नुहोस्।

6. लामो समयसम्म बसिरहनु वा निष्क्रिय जीवनशैली अपनाउनु खतरनाक हुन्छ।

7. स्वास्थ्य समस्यालाई बेवास्ता नगर्नुहोस् – छाती दुख्यो, श्वास फेर्न गाह्रो भयो भने तुरुन्त चिकित्सक भेट्नुहोस्।

8. राति अबेरसम्म जागिरहनु र निद्राको कमीलाई सामान्य नठान्नुहोस्।

9. औषधि छाडेर वा डाक्टरको सल्लाह बिना सेवन नगर्नुहोस्।

10. "मलाई केही हुँदैन" भन्ने लापरबाही नगर्नुहोस्।

 सन्देश

मुटु हाम्रो शरीरको इञ्जिन हो। यसले दिन–रात बिना रोकटोक काम गर्छ। त्यसैले हामीले पनि यसलाई प्राथमिकतामा राखेर बचाउनुपर्छ। स्वस्थ जीवनशैली, सन्तुलित आहार र नियमित स्वास्थ्य परीक्षणले मात्र मुटुलाई लामो समयसम्म सुरक्षित राख्न सक्छ।

👉 “आजदेखि होइन, अहिलेदेखि मुटुको ख्याल राखौं।”

• Jigyasanepal