काठमाडौँ। आज २०८१ साल भदौ ३ गते, सोमबार, नेपालभर जनै पूर्णिमा पर्व धार्मिक आस्था र उत्साहका साथ मनाइँदैछ। यो पर्वलाई हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले विशेष महत्त्वका साथ मनाउँछन्। जनै पूर्णिमा, जसलाई रक्षाबन्धन पनि भनिन्छ, वैदिक परम्परामा आधारित एक महत्वपूर्ण पर्व हो।

जनै पूर्णिमाको धार्मिक महिमा

जनै पूर्णिमा सनातन धर्ममा विशेष मानिन्छ। यस दिन तागाधारीहरू – ब्राह्मण, क्षत्रिय र वैश्य – ले पुरानो जनै फालेर नयाँ जनै धारण गर्छन्। जनै धारण गर्नु आत्मशुद्धिको प्रतीक मानिन्छ। यस पर्वमा ब्राह्मणहरूले विशेष मन्त्र उच्चारण गर्दै जनै फेरिदिन्छन्, जसले शरीर, मन, र आत्मालाई शुद्ध गर्छ भन्ने विश्वास छ।

रक्षाबन्धनका अवसरमा दिदीबहिनीहरूले दाजुभाइलाई राखी बाँधेर उनीहरूको दीर्घायु र समृद्धिको कामना गर्छन्। यस क्रममा दाजुभाइले दिदीबहिनीको रक्षा गर्ने वाचा दिन्छन्, जसले पारिवारिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउँछ।

जनै पूर्णिमाको प्रतिफल

जनै पूर्णिमा पर्वले धार्मिक र सामाजिक रूपमा विशेष स्थान राखेको छ। जनै फेरिएपछि शरीर र आत्मा शुद्ध हुने धार्मिक विश्वास छ। यसैगरी, रक्षाबन्धनको परम्पराले दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको प्रेम र समर्पणलाई प्रगाढ बनाउने काम गर्छ। 

 परम्परागत रीतिरिवाज

यस पर्वमा पण्डितहरूले घर–घर पुगेर जनै फेरिदिन्छन्। साथै, पवित्र नदीमा स्नान गरेर आत्मशुद्धि गर्ने परम्परा रहेको छ। पशुपतिनाथलगायतका मन्दिरमा विशेष पूजा र अनुष्ठान गरिन्छ। 

विशेषगरी तामाङ समुदायमा यो पर्व "ग्याल्बो पूर्णिमा" का रूपमा मनाइन्छ, जसले समुदायमा सामाजिक सद्भाव र परम्परागत एकताको सन्देश दिन्छ।

जनै पूर्णिमा पर्वले हाम्रो धार्मिक आस्था, सामाजिक सम्बन्ध, र परम्परागत मूल्यलाई सुदृढ गर्दै भविष्यप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण राख्न प्रेरित गर्दछ।

आजै नेपालभर रक्षाबन्धन र क्वाँटी खाने पर्व उत्साहका साथ मनाइँदैछ। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले विशेष महत्त्वका साथ मनाउने यो पर्वमा धार्मिक आस्था र परम्परागत स्वास्थ्यप्रति समर्पित रहन्छ।

 रक्षाबन्धन: भाइबहिनीको अमूल्य सम्बन्ध

रक्षाबन्धन, जसलाई राखी पूर्णिमा पनि भनिन्छ, दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको प्रेम र समर्पणलाई प्रगाढ बनाउने पर्व हो। यस दिन दिदीबहिनीहरूले आफ्ना दाजुभाइको हातमा राखी बाँधेर उनीहरूको दीर्घायु, सुख, र समृद्धिको कामना गर्छन्। बदला स्वरूप, दाजुभाइहरूले पनि जीवनभर दिदीबहिनीको रक्षा गर्ने वाचा दिन्छन्। यो परम्पराले पारिवारिक स्नेह र एकतालाई अझ सुदृढ बनाउँछ।

क्वाँटी खाने दिन: स्वास्थ्य र पोषणको पर्व

रक्षाबन्धनकै दिन परम्परागत रूपमा क्वाँटी खाने प्रचलन पनि छ। क्वाँटी भनेको विभिन्न किसिमका सातवटा वा नौवटा गेडागुडीलाई पानीमा भिजाएर, तिनलाई उम्राएर तयार पारिएको विशेष परिकार हो। क्वाँटी स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त लाभदायक मानिन्छ। यसमा पाइने प्रोटिन, भिटामिन, र खनिज पदार्थहरूले शरीरलाई सन्तुलित पोषण प्रदान गर्छ। विशेषगरी, वर्षायाममा शरीरलाई तन्दुरुस्त राख्न क्वाँटीले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

यो दिनलाई हिन्दू धर्ममा विशेष स्थान दिइएको छ। एकातिर रक्षाबन्धनले पारिवारिक सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउँछ, भने अर्कोतिर क्वाँटी खाने दिनले स्वास्थ्यप्रतिको सचेतना र परम्परागत खानेकुराको महत्त्वलाई दर्शाउँछ।

यसरी, रक्षाबन्धन र क्वाँटी खाने दिनले धार्मिक आस्था, पारिवारिक एकता, र स्वास्थ्यप्रतिको जागरूकतालाई सँगै लिएर आएको छ। यी परम्परागत पर्वहरूलाई संरक्षण गर्दै, हामीले हाम्रो संस्कृति र जीवनशैलीलाई अझ समृद्ध बनाउन सक्छौँ।

• Jigyasa media