काठमाडौं, मंसिर १६ – विश्वभर आज अन्तर्राष्ट्रिय दासता उन्मूलन दिवस मनाइँदैछ। दासत्वका परम्परागत रूप मात्र होइन, मानव तस्करी, जबरजस्ती श्रम, यौन शोषण, बालश्रम, जबरजस्ती विवाह, र बालबालिकालाई सशस्त्र द्वन्द्वमा जबरजस्ती भर्ती गरिनेजस्ता आधुनिक दासत्वका घातक स्वरूप विरुद्ध चेतना जगाउने उद्देश्यले हरेक वर्ष यो दिवस मनाइन्छ।

यो दिवस संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् १९४९ डिसेम्बर २ मा पारित गरेको ‘मानव बेचबिखन तथा यौन शोषण रोकथाम’ सम्बन्धी महासभा प्रस्तावको सम्झनामा मनाउन सुरु गरिएको हो।

पाँच करोड मानिस अझै दासत्वको जोखिममा

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका पछिल्ला तथ्यांक अनुसार आज पनि विश्वभर ५ करोड मानिस आधुनिक दासत्वमा फस्ने जोखिममा छन्। तीमध्ये धेरैजसो महिला र बालबालिका विभिन्न प्रकारका शोषणमा थुनिएका छन्।

घरेलु काम

निर्माण तथा कृषि क्षेत्र

वस्त्र उद्योग

यौन शोषण तथा आर्थिक दोहन

यी क्षेत्रमा प्रवासी तथा असुरक्षित श्रमिकहरू सर्वाधिक दुर्व्यवहारको सिकार हुने गरेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको चेतावनी छ।

गरीबी र विभेद : आधुनिक दासत्वका मूल कारण

गरीबी, जातीय विभेद, सामाजिक बहिष्कार र अवसरहीनताको कारण केही समुदायहरू अझै पनि शोषणको उच्च जोखिममा छन्। असमानता र न्यायहीन संरचनाले आधुनिक दासत्वलाई अझँ विस्तार गरिरहेको मानव अधिकार संस्थाहरूले बताउँदै आएका छन्।

सरकार–समाज–समुदायको संयुक्त लडाइँ आवश्यक

अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (ILO) ले दासत्व र आधुनिक शोषण अन्त्य गर्न सरकार, नागरिक समाज, श्रमिक संगठन, समुदाय र अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारबीच मजबुत सहकार्य अपरिहार्य भएको बताएको छ।

संस्थाका अनुसार—

पीडितको उद्धार

सुरक्षित पुनःस्थापना

न्याय सुनिश्चितता

दीर्घकालीन सामाजिक सुरक्षा

यी सबैलाई प्राथमिकतामा राख्न सके मात्र आधुनिक दासत्व अन्त्यतर्फ ठोस प्रगति गर्न सकिनेछ।

विश्व २१औँ शताब्दीमा प्रवेश गरिसक्दा पनि दासत्वको यस्तो भयावह अवस्था कायम रहनु मानवताका लागि गम्भीर चुनौती बनेको छ।

• Jigyasanepal