काठमाण्डौ ।

फेसबुकमा गर्नु पर्ने १० महत्वपूर्ण कामहरू:

1. प्राइभेसी सेटिङ अपडेट गर्नु: आफ्नो व्यक्तिगत जानकारी र पोस्टहरूलाई अनधिकृत व्यक्तिबाट जोगाउन प्राइभेसी सेटिङ सेट गर्नु आवश्यक छ। यसले तपाईंको व्यक्तिगत जानकारीलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ।

2. दुई-चरणीय प्रमाणीकरण (Two-Factor Authentication) प्रयोग गर्नु: यसले अनधिकृत प्रवेश रोक्न मद्दत गर्दछ। फेसबुक खाता सुरक्षित राख्न यो उपाय धेरै प्रभावकारी छ।

3. सकारात्मक र जानकारीमूलक सामग्री सेयर गर्नु: मित्रहरूलाई उपयोगी जानकारी दिन वा उनीहरूलाई प्रेरित गर्ने पोस्टहरू सेयर गर्नु राम्रो अभ्यास हो।

4. पुराना पोस्ट र फोटो पुनरावलोकन गर्नु: पुराना पोष्टहरूलाई हटाउनु वा गोप्य रूपमा राख्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यसले तपाईंको पुरानो जानकारीको दुरुपयोग हुने जोखिमलाई कम गर्छ।

5. फेसबुक मेसेन्जरमा गोप्य कुरा गर्ने क्रममा सावधानी अपनाउनु: अत्यन्त व्यक्तिगत कुरा मेसेन्जरमा गोप्य रुपमा साझा गर्दा ध्यान दिनुहोस्।

6. सम्बन्धित र समूहहरूमा सक्रिय सहभागिता जनाउनु: आफ्नो रुचि अनुसारको समूहमा सहभागिता जनाउनु, नेटवर्क विस्तार गर्न उपयोगी हुन्छ।

7. फेसबुक पेज वा व्यवसाय खाता बनाउनु: आफ्नो व्यवसायलाई प्रवर्द्धन गर्न फेसबुक पेज वा प्रोफेशनल अकाउन्ट बनाउनु उपयुक्त हुन्छ।

8. गुणस्तरीय सामग्री उत्पादन गर्नु: तपाईंले उत्पादन गरेको सामग्रीको गुणवत्ता राम्रो भएमा धेरै मानिसहरूलाई आकर्षित गर्न सकिन्छ ।

9. फेक न्युज विरुद्ध सचेत रहनु: गलत जानकारी सेयर गर्दा कानुनी समस्या निम्त्याउन सक्छ।

10. फेसबुकमा आफ्नो पहुँचको मूल्यांकन गर्नु: आफ्नो व्यक्तिगत जानकारीमा पहुँचमा नियमन गरिराख्नाले तपाईंलाई सुरक्षित राख्न सक्छ।

फेसबुकमा भुलेर पनि गर्नु नहुने १० कामहरू:

1. अश्लील सामग्री पोस्ट वा सेयर नगर्नु: यस्तो सामग्रीले तपाईंको खाता बन्द गरिन सक्छ।

2. फेक प्रोफाइल बनाउन नहुने: गलत पहिचानबाट बनाइएको प्रोफाइलले फेसबुकको नीति उल्लङ्घन गर्छ, जसले गर्दा प्रतिबन्ध लगाउन सकिन्छ।

3. फेक न्युज सेयर नगर्नु: गलत समाचार वा अफवाह फैलाउँदा कानुनी कारवाही हुने जोखिम हुन्छ।

4. स्पाम मेसेज पठाउन नहुने: निरन्तर स्पाम मेसेजले तपाईंको प्रोफाइलमा प्रतिबन्ध लगाउन सक्छ।

5. अनधिकृत रूपमा फोटो वा भिडियो प्रयोग नगर्नु: अनधिकृत रूपमा फोटो वा भिडियो प्रयोग गर्दा कानुनी समस्या हुनसक्छ।

6. हेटस्पीच वा अपमानजनक टिप्पणी नगर्नु: यस्तो टिप्पणीले तपाईंलाई फेसबुकबाट प्रतिबन्धित गर्न सक्छ।

7. अनावश्यक फ्रेन्ड रिक्वेस्ट पठाउन नहुने: यसले तपाईंलाई ब्लक वा स्पामको रूपमा चिनिन सक्छ।

8. व्यक्तिगत जानकारी खुलाउन नहुने: यसले साइबर क्राइमको जोखिम बढाउँछ।

9. अनलाइन ठगीका प्रयास नगर्नु: ठगीमा संलग्न हुनाले तपाईंलाई कारवाहीको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

10. अन्यको खाता ह्याक गर्न प्रयास नगर्नु: यसले जेल सजायको समेत व्यवस्था गरिएको छ।

निष्कर्ष: फेसबुकजस्तो सामाजिक सञ्जालमा यी नियमहरूको पालना गर्नाले सुरक्षित अनुभव प्राप्त गर्न सकिन्छ। अन्यथा तपाईं नेपालको सन्दर्भमा साइबर अपराधमा पनि फस्न सक्नुहुनेछ । 

शुभ रात्री।।

• Jigyasa media