काठमाडौं: कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिन काग तिहार मनाउनका लागि आज कागलाई विशेष पूजा अर्चना गरी खानेकुरा खुवाउने चलन रहेको छ। यमराजका दूतका रूपमा कागलाई सम्मान गर्दै उनलाई मनपर्ने खाना प्रदान गरेर काग तिहार मनाइन्छ। यमराजले लोकका खबर बुझ्न कागलाई दूत बनाएको शास्त्रीय मान्यता भएकाले आजका दिन कागलाई सन्देशवाहकका रूपमा आदर गरिन्छ।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अनुसार, सूर्यदयकालमा त्रयोदशी परेकाले आज बुधबार काग तिहार मनाउन अनुकूल दिन भएको बताइएको छ। धर्मशास्त्रका अनुसार काग घरमा आएर कराएमा कुनै सन्देश ल्याएको मान्यता छ। कागलाई दही-भात खुवाएमा यमराजका समक्ष राम्रो सन्देश पुर्याउँछ भन्ने जनविश्वास समेत रहेको छ।

विशेष पूजा स्थानहरू

काग तिहारको अवसरमा कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–१ स्थित कागेश्वरी महादेव मन्दिर र हनुमानढोकास्थित कागेश्वरी मन्दिरमा विशेष पूजा गरिन्छ। यी मन्दिरहरूमा भक्तजनहरू कागको पूजा गरेर कागलाई आदर र सम्मान अर्पण गर्छन्।

धनतेरस र यमपञ्चकको सुरुवात

यस वर्ष तिथिमा आएको घटबढका कारण यमपञ्चक अर्थात् तिहार मङ्गलबार बेलुकादेखि नै सुरु भइसकेको छ। साथै, लक्ष्मीको स्थिरता कायम गर्न धनतेरसको अवसरमा सुनचाँदीका गरगहना र तामा, पित्तलका भाँडा किनेर घरमा राख्ने परम्परा समेत मङ्गलबार नै सम्पन्न गरिएको थियो। धनतेरसलाई "धन त्रयोदशी" र "भाण्ड त्रयोदशी" समेत भनिन्छ, जसले लक्ष्मीको स्थायित्वको कामना गर्ने धार्मिक आस्था झल्काउँछ।

आजको दिनको पूजा-अर्चना र परम्पराहरूले नेपाली समाजमा काग तिहारको सांस्कृतिक महत्त्वलाई अझ उजागर गरेको छ।

• Jigyasa media