काठमाडौँ ।जनैपूर्णिमा पर्वको पवित्र अवसरमा समुद्र सतहदेखि १४ हजार एक सय फिट उचाइमा अवस्थित प्रसिद्ध तीर्थस्थल गोसाइँकुण्डमा स्नान गर्न जाने भक्तजनहरूको स्वास्थ्यलाई ध्यानमा राख्दै यस वर्ष पनि विभिन्न पाँच स्थानमा स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिने भएको छ। गोसाइँकुण्ड क्षेत्र, जसले नेपालका धार्मिक, सांस्कृतिक, र पर्यटकीय दृष्टिकोणबाट अपार महत्त्व राख्छ, त्यहाँ पुग्न लामो यात्रा गर्नुपर्ने भएकोले स्वास्थ्य सेवामा विषेश व्यवस्था गरिएको हो।

गोसाइँकुण्डको यात्रा भक्तिभाव मात्र नभएर प्रकृतिको अनुपम सौन्दर्यको अनुभव पनि हो। यस तीर्थस्थलमा जनैपूर्णिमा पर्वका अवसरमा साढे तीन करोडभन्दा बढी देवीदेवताको वास हुने विश्वास गरिन्छ, जसले भक्तजनहरूलाई अद्वितीय आध्यात्मिक अनुभव प्रदान गर्छ। यसै जनविश्वासका कारण हरेक वर्ष हजारौँ तीर्थयात्री गोसाइँकुण्डको जोखिमपूर्ण यात्रा तय गर्छन्।

गोसाइँकुण्ड क्षेत्र विकास समितिका अध्यक्ष सञ्जीव डिएमका अनुसार, यस वर्ष पनि धुन्चेबाट गोसाइँकुण्डसम्मका पाँच स्थानमा स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिनेछ। शिवमन्दिर चोक, मिनी गोसाइँकुण्ड, चोलाङपाटी, लौरिविनायक, र गोसाइँकुण्डमा प्राथमिक तहको स्वास्थ्य परीक्षणदेखि अक्सिजन सेवा उपलब्ध गराइनेछ। यस कार्यमा स्थानीय जिल्ला रेडक्रस, आयुर्वेदिक संस्था, नेपाली सेना, र हिमालय उद्धार संघको सक्रिय सहभागिता रहेको छ।

गोसाइँकुण्डको सांस्कृतिक र धार्मिक महत्त्वलाई बुझ्दै, भक्तजनहरू जोखिम मोलेरै भए पनि यो पवित्र कुण्डमा स्नान गर्न जाने गरेका छन्। यो स्थलले धार्मिक यात्रा मात्र नभई साहसिक पर्यटनको पनि महत्त्वपूर्ण केन्द्रको रूपमा परिचित गराएको छ। हिमालय उद्धार सङ्घका सात सदस्यीय चिकित्सकको समूहले यात्राको चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउन लौरिविनायकमा शिविर सञ्चालन गरिरहेको छ। 

गोसाइँकुण्डको यात्रा गर्दा भक्तजनहरूलाई शारीरिक, मानसिक, र आध्यात्मिक तिनै पक्षमा विशेष अनुभव प्रदान गर्छ, जसले यो स्थललाई एक अनुपम धार्मिक र पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा चिनाएको छ।

गोसाइँकुण्ड नेपालकै एक महत्वपूर्ण धार्मिक, सांस्कृतिक, र पर्यटकीय स्थल हो। समुद्र सतहदेखि 14,100 फिट उचाइमा अवस्थित यो पवित्र ताल रसुवा जिल्लाको लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा पर्दछ। गोसाइँकुण्ड प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था, र साहसिक यात्राको उत्कृष्ट मिश्रण भएको स्थान हो।

 भौगोलिक महत्व:

गोसाइँकुण्ड हिमालय पर्वतको मध्य भागमा अवस्थित छ। यसको भू-स्थिति अत्यन्तै चुनौतीपूर्ण र अद्वितीय छ, जहाँ पुग्नका लागि विभिन्न उकालो ओरालो पार गर्नुपर्छ। तालको पानी निलो रंगको हुन्छ र चारैतिरबाट हिमालले घेरिएको हुन्छ। यो क्षेत्र हिमालपारिको सुन्दर दृश्यावलोकनका लागि प्रसिद्ध छ। गोसाइँकुण्डको यात्रा सुरु हुन्छ धुन्चेबाट, र लगभग 18 किलोमिटरको पैदल यात्रापछि यहाँ पुग्न सकिन्छ। 

 सांस्कृतिक महत्व:

गोसाइँकुण्ड क्षेत्रमा विभिन्न जातजातिका, विशेष गरी तामाङ समुदायका, मान्छेहरू बसोबास गर्छन्। यहाँका बासिन्दाको संस्कृति, भेषभूषा, र खानपान अद्वितीय छ। जनैपूर्णिमा पर्वका अवसरमा यस क्षेत्रको सांस्कृतिक जीवन झन् रंगीन र जीवंत हुन्छ, जहाँ तीर्थयात्रीहरूलाई स्थानीय परम्परा र संस्कृतिसँग प्रत्यक्ष रुपमा परिचित हुने अवसर प्राप्त हुन्छ।

 धार्मिक महत्व:

गोसाइँकुण्ड हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि एक पवित्र तीर्थस्थल हो। यहाँको जललाई अत्यन्तै पवित्र मानिन्छ र यसमा स्नान गर्दा पापहरू नाश हुने विश्वास गरिन्छ। धार्मिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार, भगवान शिवले विष पिएर जलाउनका लागि त्रिशूलले यो तालको सिर्जना गरेका थिए। जनैपूर्णिमाको अवसरमा यहाँ ठूलो मेला लाग्छ, जसमा नेपाल र भारतका हजारौं भक्तजन सहभागी हुन्छन्। यस दिन गोसाइँकुण्डमा स्नान गर्नु विशेष फलदायी मानिन्छ।

 पर्यटकीय महत्व:

गोसाइँकुण्ड साहसिक पर्यटनका पारखीहरूका लागि पनि एक आकर्षक गन्तव्य हो। यहाँ पुग्नका लागि लामो पैदल यात्रा गर्नुपर्छ, जसले ट्रेकिङ्ग प्रेमीहरूलाई अनमोल अनुभव प्रदान गर्छ। गोसाइँकुण्ड यात्राले एकातिर पर्यटकलाई हिमाली भू-परिधिका प्राकृतिक सुन्दरता अनुभव गराउँछ भने अर्कोतिर उनीहरूलाई शारीरिक र मानसिक चुनौती पनि दिन्छ। गोसाइँकुण्डको यात्रा गर्दै गर्दा पर्यटकहरूले विभिन्न वन्यजन्तु, हिमाली दृश्य, र अन्य प्राकृतिक सम्पदा पनि अवलोकन गर्न सक्छन्।

समग्रमा, गोसाइँकुण्ड एक यस्तो स्थल हो जहाँ भौगोलिक, सांस्कृतिक, धार्मिक, र पर्यटकीय तत्वहरू एकैसाथ पाइन्छन्। यहाँको यात्रा जीवनको एक अविस्मरणीय अनुभव बन्न सक्छ।

• Jigyasa media