उदयपुर ।: जापानिज इन्सेफ्लाइटिसले उदयपुरमा एउटा दुखद घटना घटाएको छ। त्रियुगा नगरपालिका ३ मोतिगडाका ११ वर्षीय अनमोल राईको जीवन यो घातक रोगले समाप्त गरेको छ, जसको उपचार क्रममा सोमबार बिहान विराट मेडिकल कलेजमा उनको ज्यान गएको हो।

यो रोग सेतो लामखुट्टे (क्युलेस जातको) को टोकाइबाट सर्छ। तीन महिनाअघि अनमोललाई यस लामखुट्टेले टोकेको थियो, जसपछि उनलाई पटक–पटक ज्वरो आउनु, बेहोस हुनेजस्ता गम्भीर लक्षण देखा परे। चिकित्सकले उनलाई जापानिज इन्सेफ्लाइटिस भएको पत्ता लगाएका थिए, तर मस्तिष्कभित्रको नशाको पानी सुकेर मृत्यु भएको पुष्टि गरिएको छ।

उनको असामयिक मृत्युमा त्रियुगा नगरपालिकाको विद्यालय स्टान्डर्ड भिजन एकेडमीले मंगलबार शोक बिदा दिएको छ। विद्यालयका प्रबन्ध निर्देशक नवराज ठकुरिले अनमोलको मृत्युलाई ठूलो क्षति भन्दै गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्।

यसबीच, बेलका नगरपालिका ६ का १४ वर्षीय सायल राई पनि यही रोगसँग संघर्ष गरिरहेका छन्। उनी दुई महिनादेखि भेन्टिलेटरमा राखेर उपचार गराइरहेका छन्। परिवारका अनुसार सायलको उपचारमा अहिलेसम्म १६ लाखभन्दा बढी खर्च भइसकेको छ र थप उपचारका लागि आर्थिक सहयोगको याचना गरिरहेको छ।

सायलका काका राजकुमार राईले डाक्टरको भनाइ अनुसार रोगले कति समय लाग्ने भन्ने अनिश्चित रहेको र बिरामीको प्रतिरोधात्मक क्षमतामा भर पर्ने बताएका छन्। बिरामीको शक्ति बढ्दै गयो भने रोगलाई जित्ने सम्भावना हुने आशा गरिएको छ।

के हो जापानिज इन्सेफ्लाइटिस?

जापानिज इन्सेफ्लाइटिस, सेतो लामखुट्टे (क्युलेस जात) को टोकाइबाट सर्ने घातक रोग हो, जसको फैलावट जापान र कोरिया लगायतका मुलुकबाट सुरु भएको हो। यो रोग धानखेती र बंगुरपालन भएका स्थानमा बढी देखिन्छ, जहाँ लामखुट्टेहरू विशेषगरी साँझ र बिहान सक्रिय हुन्छन्।

यो रोग लागेपछि बिरामीलाई अत्यधिक ज्वरो आउनु, बर्बराउन थाल्नु, स्मरणशक्ति कमजोर हुनु, अंगहरूमा पक्षघात हुन सक्छ। एकतिहाइ बिरामीमा गम्भीर असर देखिन सक्छ भने मृत्युको जोखिमसमेत हुन्छ। पाँचदेखि १५ वर्षसम्मका बालबालिका विशेषगरी जोखिममा पर्ने गर्छन्।

निवारणको उपाय

यस रोगबाट बच्न लामखुट्टेको नियन्त्रण, सरसफाइ, र सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। लामखुट्टेको टोकाइबाट जोगिन मच्छरदानी प्रयोग गर्न, शरीर ढाकिने लुगा लगाउन र लामखुट्टे नष्ट गर्ने उपायहरू अपनाउनु अत्यावश्यक छ।

• Jigyasa media