काठमाण्डौ ।
टाउको दुखाइ आजभोलि धेरै मानिसहरूको समस्या बनेको छ। यसलाई उपेक्षा गर्नु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ। यहाँ डाक्टरहरूका सुझाब र औषधीय शोधका आधारमा टाउको दुखाइका कारण र तिनलाई रोक्ने उपायहरू प्रस्तुत गरिएका छन्।
१. तनाव र मानसिक चाप
कारण: लामो समयको तनाव वा मानसिक चापले शरीरमा कार्टिसोलजस्ता स्ट्रेस हर्मोनको उत्पादन बढाउँछ, जसले टाउको दुखाइ निम्त्याउँछ।
रोकथाम उपाय: योग, ध्यान, वा नियमितरूपमा शारीरिक व्यायाम गर्नु लाभदायक हुन्छ। दैनिक १०-१५ मिनेट ध्यान गर्नुले मनलाई शान्त राख्न मद्दत पुर्याउँछ।
२. निद्राको अभाव
कारण: कम सुत्नाले दिमागमा तनाव बढ्छ र थकानले टाउको दुखाइलाई निम्त्याउन सक्छ।
रोकथाम उपाय: प्रतिदिन ७-८ घण्टा निद्रा सुनिश्चित गर्नु अत्यावश्यक छ। राम्रो निद्राको लागि सुत्नुभन्दा एक घण्टा पहिला मोबाइल र अन्य ग्याजेटहरू प्रयोग नगर्नु उपयुक्त हुन्छ।
३. निर्जलीकरण
कारण: शरीरमा पानीको कमी हुँदा दिमागमा रगतको आपूर्ति घट्न सक्छ, जसले टाउको दुखाइलाई निम्त्याउँछ।
रोकथाम उपाय: दिनमा कम्तीमा ८ गिलास पानी पिउनु, विशेष गरी गर्मीमा।
४. खानपानको कमी वा असन्तुलित आहार
कारण: पर्याप्त पोषणको कमीले शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा दिन नसक्दा टाउको दुखाइ हुनसक्छ।
रोकथाम उपाय: नियमित, सन्तुलित आहार खानुहोस्, जसमा प्रोटीन, फाइबर, भिटामिन र मिनरल्स सबै समावेश छन्।
५. क्याफिनको अत्यधिक सेवन
कारण: अत्यधिक कफी वा क्याफिनले नसाहरूलाई प्रभावित गर्न सक्छ, जसले माइग्रेन र टाउको दुखाइको समस्या निम्त्याउँछ।
रोकथाम उपाय: क्याफिनको सीमित सेवन गर्न ध्यान दिनुहोस्। एक दिनमा १-२ कप कफी मात्रै सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
६. अत्यधिक मोबाइल र कम्प्युटर प्रयोग
कारण: लामो समय स्क्रिनमा हेर्नाले आँखा र मस्तिष्कमा असर पर्न सक्छ, जसले टाउको दुखाइलाई निम्त्याउन सक्छ।
रोकथाम उपाय: प्रत्येक २० मिनेटमा २० सेकेन्डको ब्रेक लिएर २० फिट टाढा हेर्ने ‘२०-२०-२०’ नियम पालन गर्नुहोस्।
७. औषधिको दुरुपयोग
कारण: लामो समय औषधि सेवनले रिबाउन्ड हेडेकलाई निम्त्याउन सक्छ।
रोकथाम उपाय: डाक्टरको सल्लाहबिना अनावश्यक औषधिको सेवन नगर्नुहोस्।
८. उच्च रक्तचाप
कारण: उच्च रक्तचापका कारण टाउकोको नसाहरूमा दबाब पर्नसक्छ, जसले टाउको दुखाइलाई निम्त्याउन सक्छ।
रोकथाम उपाय: नियमित रक्तचाप जाँच गराउनु र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु।
९. गर्दन वा शरीरको खराब मुद्रा
कारण: गलत आसन वा थोरै टेन्सनको कारण नसाहरू प्रभावित भएर टाउको दुख्न सक्छ।
रोकथाम उपाय: सीधा बस्ने र राम्रो मुद्रा अपनाउन ध्यान दिनुहोस्। नियमित स्ट्रेचिंग अभ्यास पनि लाभदायक हुन्छ।
१०. मौसम परिवर्तन
कारण: मौसम परिवर्तनसँगै हावापानीमा आएको फेरबदलले पनि टाउको दुख्न सक्छ, विशेष गरी माइग्रेनका बिरामीलाई।
रोकथाम उपाय: सम्भव भएसम्म तापक्रम परिवर्तन हुँदा शरीरलाई सन्तुलित बनाउनको लागि ध्यान दिनुहोस्।
अन्तत यी कारणले टाउको दुखाइलाई निम्त्याउन सक्छन्। दैनिक जीवनशैलीमा स-साना परिवर्तनले स्वास्थ्यलाई सुधार गर्न सकिन्छ। यदि दुखाइ लामो समयसम्म रहन्छ भने विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ।
शुभ रात्री।।
- Jigyasa media
