काठमाडौं, असोज १३ — आज विजयादशमीको मुख्य परम्परा फूलपाती (फूलपाती भित्र्याउने) विधि अनुसार देशभरका शक्तिपीठ र स्थानीय देवालयमा भक्तजनको भिड लागेको छ। नवरात्रको अन्तिम चरण पार गरी महान् पर्वको सातौँ दिन अर्थात् फूलपातीको दिन भक्तजनले जमरा, दियो, कलश र देवीको प्रतिमा लिएर पूजा–अर्चना गरी घरघरमा ल्याउन थालेका छन्।

राजधानीमै प्रमुख शक्तिपीठहरू — हनुमानढोका दसैंघर, गुह्येश्वरी, मैतीदेवी, नक्साल भगवती र भद्रकाली मन्दिरमा बिहानैदेखि भक्तको घुइँचो छ। टुँडिखेलस्थित सैनिक मञ्चमा समेत सांस्कृतिक र धार्मिक कार्यक्रमका बीच फूलपाती भित्र्याइयो र विधिवत् आराधना सम्पन्न भयो। देशका शक्तिपीठहरूमा जमरा रोपेर देवीको आह्वान गरिने परम्परा आजैदेखि जारी छ र विजयादशमीको दिन टीका–प्रसाद ग्रहण गरी पर्व समापन गरिने छ।

के गर्छन् भक्तजन — परम्परा र अर्थ

फूलपाती अर्थात् जमरा भित्र्याउनुको परम्परा यसरी व्याख्या गरिन्छ — आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि सुरु गरी जमरामा रोपिएको जौ/यव देवीलाई अर्पण गरी विजया दशमीसम्म देवी आराधना गरिन्छ। जमरा देवीका प्रिय वस्तु भएको कार्यशास्त्रीय मान्यताका कारण यसलाई विशेष महत्व दिइन्छ। परिवार, मोहल्ला र दसैंघरमा जमरा राखेर प्रत्येक दिन देवीको स्तुति गरिन्छ र महान् नवरात्रिका अवसरमा विधिवत् पूजा–आराधना चल्छ।

धर्मशास्त्रविद्हरू भन्नुहुन्छ — फूलपातीले दैवी शक्तिको आह्वान, परिवारको ऐक्यबद्धता तथा नवउत्साहको प्रतीक बोकेको छ। परिवारका सदस्य घर फर्किएर कपडा, दियो, कलश र जमरा राखेर देवीको आशीर्वादका लागि प्रार्थना गर्छन्।

प्रमुख शक्तिपीठ र विशेष कार्यक्रम

हनुमानढोका दशैंघर (काठमाडौँ) : परम्परागत रूपमा जमरा राख्ने र दैनिक बलि–पूजा गरिने स्थान; यस वर्ष पनि सभ्य र विधिपूर्वक श्रद्धालुहरूको उपस्थिति रहेको छ।

गुह्येश्वरी, मैतीदेवी, नक्साल भगवती, भद्रकाली : विशेष सङ्कल्प र ज्योति प्रज्वलन, जमराको विधिपूर्वक स्थापना, र स्थानीय संस्कृतिक झाँकी प्रस्तुत गरियो।

पलाञ्चोक भगवती, नाला भगवती, शोभा भगवती र देशका अन्य शक्तिपीठहरूमा बिहानैदेखि दर्शनार्थीको भीड लागेर पूजा–पाठ चल्यो।

धर्मसमाजले भनेका छन् कि जोरदार भीड र अनिश्चित मौसमको सम्भावनालाई मध्यनजर गर्दै श्रद्धालुले उत्तम सतर्कता अपनाउनुस् — सामाजिक दूरी, भिड व्यवस्थापन र आवश्यक सुरक्षा नियम पालना गरियोस्।

शहरी–ग्रामीण जीवनमा फूलपातीको प्रभाव

शहरका दसैंघरमा जमरा राख्ने र सार्वजनिक पूजा–आराधना गर्ने क्रम जारी भए पनि गाउँघरमा परम्परागतरीत्या जमरा रोपेर रातभर नाचगान, लोकरीति र सांस्कृतिक कार्यक्रमको चलन सक्रिएर देखिन्छ। खेत–बारीबाट ल्याइएको कोदो वा जौका बियाँ (जमरा) घरैमा रोपेर पवित्र बनाइने चलन अझै जीवित छ। दसैं अवसरमा टाढा रहेका परिवार सदस्यसमेत मेलमिलापका लागि घर फर्कने र पारिवारिक पुनर्मिलन हुने चलनले गाउँ–सहर दुबै स्थानमा उत्सवलाई रंगीन बनाएको छ।

सुरक्षा, यातायात र प्रशासनिक तयारी

धार्मिक स्थलहरूसँगै प्रमुख सडक नाकाहरूमा स्थानीय प्रशासन, प्रहरीले भीड व्यवस्थापन र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न विशेष व्यवस्था गरेका छन्। ठूल्ठूला शक्तिपीठमा यातायात व्यवस्थापन, इमरजेन्सी मेडिकल क्याम्प तथा राहत–सहायक व्यवस्था गरिएका अधिकारीहरूले जानकारी दिएका छन्। महाशाखाले पनि भविष्यवाणी अनुसार असामान्य वर्षा वा मौसम परिवर्तनको सूचना दिएमा श्रद्धालुहरूलाई आवश्यक सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

फूलपातीका दिनले हामीलाई संस्कृति, परम्परा र राष्ट्रिय एकताको स्मरण गराउँछ। संकट र विभाजनका बीच पनि परम्परागत धर्म–संस्कृति मिलेर समाजलाई जोड्ने पुलको काम गर्छन्। 

• Jigyasanepal