काठमाण्डौ ।
नेपालका ग्रामीण क्षेत्रका खेतबारी, जंगल र बाटोको किनारामा प्रशस्तै पाइने सिस्नु (Stinging Nettle) पहिले गरिबीको खाना मानिन्थ्यो। तर, हिजोआज यही वनस्पति सहरिया भान्सा र पाँचतारे होटलहरूका परिकारमा मुख्य स्थान ओगट्न थालेको छ। डाइबिटिज, मुटुरोग, र पोषणका लागि यो लोकप्रिय हुँदै गएको छ।
सिस्नुको औषधीय र पोषणतत्त्व
डाक्टरहरूका अनुसार, सिस्नुमा मानव स्वास्थ्यका लागि उपयोगी तत्वहरू पाइन्छन्। खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागको प्रतिवेदनले देखाएको तथ्यांक अनुसार:
फलाम: २३%
क्रुड प्रोटिन: २४.५%
फाइबर: ८%
क्रुड फ्याक्ट: १.५%
जलांश: ९.८५%
सिस्नुमा पाइने भिटामिन ए, सी र के, साथै क्याल्सियम, पोटासियम, म्याग्नेसियम, र फाइबर जस्ता तत्वहरूले यसलाई पोषणको खानी बनाएको छ।
सिस्नु किन लोकप्रिय बन्दै छ?
१. स्वास्थ्य लाभ:
डाइबिटिज (मधुमेह) का बिरामीका लागि: सिस्नुले रगतमा चिनीको स्तर नियन्त्रण गर्न सहयोग गर्छ।
मुटुरोग: यसले कोलेस्ट्रोल कम गर्दै मुटुका लागि लाभदायक प्रभाव पार्छ।
गर्भवती महिला: सिस्नुमा फलाम र अन्य पोषणतत्त्व भरिपूर्ण भएकाले गर्भवतीका लागि उपयोगी छ।
२. अर्गानिक उत्पादन:
यो पूर्ण रूपमा प्राकृतिक र रसायनरहित (अर्गानिक) हुन्छ।
३. औषधीय गुण:
छालाका रोग, पाचन समस्या, र यौन स्वास्थ्य सुधार गर्न समेत उपयोगी मानिन्छ।
आर्थिक पक्ष
पहिले खेर गइरहेको सिस्नु अहिले ग्रामीण अर्थतन्त्रको प्रमुख स्रोत बन्दैछ।
स्थानीयहरूको आम्दानी: सिस्नु संकलन गरी धुलो, पात वा अन्य उत्पादनका रूपमा बजारमा बेच्ने प्रचलन बढेको छ।
होटल र रेस्टुराँमा माग: विशेष परिकार (जस्तै सिस्नुको झोल, चटनी, पिठो) को रूपमा सिस्नुले भान्सामा स्थान पाएको छ।
डाक्टरको भनाइ
डाइटीशियन डा. अनिता गुरुङ भन्छिन्:
"सिस्नु एउटा अत्यन्तै बहुउपयोगी वनस्पति हो। यो पोषणका लागि मात्र नभई रोगहरूको उपचारमा पनि प्रभावकारी छ। यसको नियमित सेवनले स्वास्थ्य बलियो राख्न र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन मद्दत गर्दछ।"
सहरियाहरूको आकर्षण किन?
पहिले गरिबीको प्रतीक मानिएको सिस्नु, आज स्वास्थ्यप्रेमी सहरियाहरूका लागि सुपरफुड बनेको छ। प्राकृतिक औषधीय गुणले भरिपूर्ण सिस्नुले आधुनिक स्वास्थ्यको अवधारणासँग तालमेल मिलाएको छ।
सिस्नु अब गरिबको खाना मात्र होइन, स्वास्थ्य र पोषणका लागि सबैको रोजाइ बनेको छ। सिस्नुको सही व्यवस्थापन र व्यावसायिकीकरणले ग्रामीण क्षेत्रका मानिसहरूको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन सक्ने स्पष्ट संकेत देखिएको छ।
तपाईंले सिस्नुलाई आफ्नो जीवनशैलीमा समावेश गर्नुभएको छैन भने, अब अवश्य गर्नुहोस् है त !
- Jigyasa media
