काठमाडौँ ।

नेपालमा यस वर्षको वैशाखयता कात्तिक १५ गतेसम्म मात्र विभिन्न प्रकारका ४ हजार ५९७ विपद्जन्य घटनाहरू भएका छन्। ती घटनाहरूले देशका ३१ जिल्ला प्रभावित बनाएका छन्। ती घटनामध्ये ३३५ जनाले ज्यान गुमाएका छन्, ४१ जना अझै बेपत्ता छन्, र १,२६४ जना घाइते भएका छन्।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार, बाढी, पहिरो, चट्याङ, सर्पदंश, आगलागी, लेक, जनावरको आक्रमण र हुरीबतासजस्ता प्राकृतिक र मानवजन्य विपद्ले ठूलो जनधन क्षति पुर्‍याएको छ।

बाढी र पहिरोबाट सबैभन्दा बढी क्षति

प्राधिकरणका अनुसार यस अवधिमा ३१६ वटा बाढीका घटना भएका छन्, जसमा ३७ जनाले ज्यान गुमाएका छन् र २७ जना बेपत्ता भएका छन्।

त्यस्तै, ५५० वटा पहिरोका घटनामा ६७ जनाको मृत्यु र ४ जना बेपत्ता भएका छन्। यी दुई विपद्ले मात्रै कुल मृतकको झण्डै एक तिहाइ जीवन लिएका छन्।

 चट्याङ र सर्पदंश पनि घातक

३५६ वटा चट्याङका घटनामा ४४ जनाको मृत्यु, जबकि ५३८ वटा सर्पदंशका घटनामा ९२ जनाले ज्यान गुमाएका छन्।

ग्रामीण क्षेत्रमा चेतना र प्राथमिक उपचारको पहुँच नहुँदा हरेक वर्ष सर्पदंश घातक रूपमा दोहोरिन थालेको प्राधिकरणको भनाइ छ।

जनावरको आक्रमण र लेकले पनि लिँदैछ ज्यान

प्राधिकरणले जनावरको आक्रमणका २६९ घटनामा २५ जनाको मृत्यु र १ जना बेपत्ता भएको जनाएको छ।

त्यस्तै, लेक लागेका ८० घटनामा २७ जनाको मृत्यु भएको छ, जसले हिमाली तथा उच्च भू–भागमा अझै जोखिम कायम रहेको देखाउँछ।

आगलागी, हुरीबतास र हिउँ पहिरोको त्रास

यस वर्ष १,६१४ वटा आगलागीका घटनाले २६ जनाको मृत्यु गराएको छ।

त्यस्तै, २८६ वटा हुरीबतासका घटनामा ८ जनाको मृत्यु, र हिउँ पहिरोमा ९ जना बेपत्ता भएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

भारी वर्षाका ४२० घटनामा ७ जनाको ज्यान गएको उल्लेख छ।

 शनिबार मात्र दुई जनाको मृत्यु

प्राधिकरणका अनुसार कात्तिक १५ गते शनिबार मात्र देशभर ४६ विपदजन्य घटना दर्ता भएका छन्। ती घटनामा २ जनाको मृत्यु भएको र ३१ जिल्ला प्रभावित बनेका छन्।

⚠️ ‘विपद् न्यूनीकरणमा स्थानीय तयारी अपर्याप्त’

विपद् विशेषज्ञहरूले नेपालमा हरेक वर्ष दोहोरिने यस्ता घटनाहरूले स्थानीय तहमा पूर्वतयारी र पूर्वसूचना प्रणाली अझै कमजोर रहेको स्पष्ट पारिरहेको बताएका छन्।

प्राधिकरणका प्रवक्ता महतका अनुसार, “बाढी, पहिरो, चट्याङजस्ता विपद्को जोखिम घटाउन सामुदायिक सचेतना, प्रारम्भिक चेतावनी र जोखिम क्षेत्रको पहिचान अत्यावश्यक छ।”

चार हजारभन्दा बढी विपद् र सयौँ जनहानि भएको यो तथ्यांकले देखाउँछ — नेपाल अझै प्राकृतिक जोखिमको भारी बोझमा छ। जलवायु परिवर्तन, असंरचित बस्ती विस्तार र वन क्षेत्रको विनाशजस्ता कारणले विपद् नियन्त्रण अझ चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ।

• Jigyasanepal