चितवन ।
नेपालका वन्यजन्तु संरक्षण इतिहासमा पुनः एक महत्वपूर्ण चरण सुरु हुन लागेको छ। आगामी पुस १ गतेदेखि देशभर एकैसाथ बाघ गणना थालिने भएको छ। यसअघि सन् २०२२ मा गरिएको गणनामा नेपालमा ३३५ वटा वयस्क बाघ रहेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको थियो। अब फेरि तीन महिनासम्म—पुस, माघ र फागुन—सिंगो संरक्षित क्षेत्र उच्च सक्रियतामा रहनेछ।
पाँच राष्ट्रिय निकुञ्जमा व्यापक गणना
यो वर्षको बाघ गणना पर्सा, चितवन, बाँके, बर्दिया र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा सञ्चालन हुनेछ।
निक्षेपित रूपमा तीन वटा कम्प्लेक्समा विभाजन गरी गणना अघि बढाइनेछ—
1. चितवन–पर्सा कम्प्लेक्स : तीन ब्लक, गणना यतैबाट सुरु
2. बाँके–बर्दिया कम्प्लेक्स : तीन ब्लक
3. शुक्लाफाँटा–लालझण्डी कम्प्लेक्स : एकै ब्लक
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका वरिष्ठ इकोलोजिस्ट हरिभद्र आचार्यका अनुसार हरेक दुई वर्गकिलोमिटर क्षेत्रमा एक जोडी स्वचालित क्यामेरा जडान गरिनेछ। क्यामेरा १५ रातसम्म एउटै ग्रीडमा राखेर फेरि अर्को ग्रीडमा सारिने प्रक्रियामा गणना अघि बढ्नेछ।
१,१०० क्यामेरा प्रयोग, करिब २ करोड ५० लाख खर्च
सरकारी तथा दातृ निकायहरूसँग रहेका १,१०० क्यामेरा यो वर्ष पनि पुनः प्रयोग गरिनेछ।
क्यामेरा पुरानै भएकाले कुल खर्च अहिले अनुमानित रु २ करोड ५० लाख आसपास रहने विभागले जनाएको छ।
बाघलाई कसरी पृथक गरिन्छ ?
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा. गणेश पन्तका अनुसार बाघका शरीरमा हुने पाटाका पैटर्न एक–अर्काभन्दा पूर्ण भिन्न हुन्छन्।
स्वचालित क्यामेराबाट खिचिएका तस्बिरहरू तुलना गरेर—
कुन बाघ कहाँ देखियो,
कतिपटक देखियो,
र त्यसकै आधारमा स正्ख्या छुट्याइनेछ।
२०२२ को बाघ गणनाको अवस्थाः
चितवन : १२८
बर्दिया : १२५
बाँके : २५
पर्सा : ४१
शुक्लाफाँटा : ३६
उक्त तथ्यांकले नेपाललाई दक्षिण एसियामा बाघ संरक्षणको सफलतम उदाहरणको रूपमा स्थापित गरेको थियो।
बाघपछि गैँडा गणना पनि
बाघ गणना सम्पन्न भएपछि गैँडा गणना गर्ने तयारी विभागले जनाएको छ। गत वर्ष बजेट अभावले रोकिएको गैँडा गणना यसवर्ष पुनः अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
-
Jigyasanepal
