तस्बिर : AI
काठमाडौं । यमपञ्चक अर्थात् तिहारको अन्तिम दिन आज बुधबार दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई सप्तरङ्गी टीका लगाइदिएर भाइटीका पर्व मनाउँदै छन्। नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारको मुख्य दिनका रूपमा भाइटीका मनाउने गरिन्छ।
प्रत्येक वर्ष कात्तिक शुक्ल द्वितीयाका दिन मनाइने यस पर्वलाई यमद्वितीया पनि भनिन्छ। यस अवसरमा दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइको दीर्घायु, आरोग्य, सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्दै परम्पराअनुसार सप्तरङ्गी वा पञ्चरङ्गी टीका लगाइदिने चलन छ।
टीका लगाइदिएपछि दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई टीका लगाइदिने तथा उपहार र दक्षिणा दिने परम्परा रहेको छ। दिदीबहिनीको पूजा गर्नाले अखण्ड सौभाग्य र ऐश्वर्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
भाइटीका दिनभर लगाउन सकिने भए पनि साइत खोज्नेहरूका लागि आज बिहान ११ बजेर ७ मिनेट उत्तम रहेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अध्यक्ष सहप्रा. डा. पुरुषोत्तम भट्टराईले जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार आज दिनभर टीका लगाउन कुनै बाधा छैन। तर राज्य सञ्चालकले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्ने समितिले जनाएको छ।
यस वर्ष भाइटीका लगाइदिने दिदीबहिनी पूर्वतर्फ र टीका लगाइमाग्ने दाजुभाइ पश्चिमतर्फ फर्कनुपर्ने समितिले जनाएको छ। यसो गर्दा वृश्चिक राशिमा रहेका चन्द्रमा दाहिने पर्नेछन्। आज बिहान चन्द्रमा वृश्चिक राशिमा प्रवेश गर्नेछन् भने त्यसअघि तुला राशिमा रहनेछन्।
धर्मशास्त्रविद् प्रा. डा. रामचन्द्र गौतमका अनुसार तुला राशिमा चन्द्रमा रहेका बेला पनि यही दिशाअनुसार टीका लगाउन सकिन्छ। शुभकार्य गर्दा चन्द्रमालाई अगाडि वा दाहिने पार्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यता रहेको उनको भनाइ छ।
भाइटीकाका दिन दिदीबहिनीले लक्ष्मीपूजाका दिन स्थापना गरिएको दियो, कलश र गणेशको पूजा गरी टीका लगाउने परम्परा छ। त्यसपछि मूल थालीमा लेखिएको अष्टदलमा अष्टचिरञ्जीवी मार्कण्डेय, अश्वत्थामा, बलि, व्यास, हनुमान, विभीषण, कृपाचार्य र परशुरामका साथै चित्रगुप्त, यमराज, यमुना, धर्मराज तथा गणपत्यादि वनस्पत्यन्त देवताको पूजा आराधना गरिन्छ।
दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको प्रेम, आत्मीयता, सद्भाव र पारिवारिक सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउने भाइटीका नेपाली समाजको विशिष्ट सांस्कृतिक पर्वका रूपमा रहँदै आएको छ।
-
Jigyasanepal