काठमाडौं। प्रविधिको विकाससँगै मोबाइल फोन हाम्रो दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनेको छ। तर, अत्यधिक प्रयोगले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्‍याउन सक्ने चिकित्सकहरूले चेतावनी दिएका छन्। मोबाइलको दुरुपयोगले शारीरिक, मानसिक र सामाजिक समस्या निम्त्याउने भएकाले यसप्रति सचेत रहन चिकित्सकले १० महत्वपूर्ण सावधानी अपनाउन सुझाव दिएका छन्।

मोबाइल धेरै चलाउँदा हुने बेफाइदाहरू

1. दृष्टि कमजोर हुने समस्या: मोबाइल स्क्रिन नजिकबाट धेरै समय हेर्दा आँखामा दबाब पर्छ।

2. निन्द्रामा असर: रातभर मोबाइल चलाउँदा निद्राको गुणस्तर खस्कने र अनिद्राको समस्या बढ्ने गर्दछ ।

3. मानसिक तनाव: सामाजिक सञ्जालमा अत्यधिक समय बिताउँदा डिप्रेशन र चिन्ताको जोखिम बढ्छ।

4. शारीरिक समस्या: लामो समय एउटै अवस्थामै बस्दा घाँटी, ढाड, र हातमा दुखाइ हुन सक्छ।

5. हर्मोनल असन्तुलन: मोबाइलको रेडियोधर्मी विकिरणले शरीरमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

6. सम्बन्धमा असर: परिवारसँगको संवादमा कमी आउनुका साथै व्यक्तिगत सम्बन्धमा दूरी बढ्न सक्छ।

7. बालबालिकामा खराब असर: अत्यधिक मोबाइल प्रयोगले उनीहरूको शारीरिक र मानसिक विकासमा बाधा पुर्‍याउँछ।

8. कानको स्वास्थ्यमा समस्या: लामो समयसम्म मोबाइलमा कुरा गर्दा श्रवण क्षमतामा कमी आउन सक्छ।

9. डिजिटल एडिक्शन: मोबाइलको लतले अन्य दैनिक क्रियाकलाप प्रभावित पार्न सक्छ।

10. एकाग्रतामा ह्रास: लामो समय मोबाइल चलाउँदा ध्यान र एकाग्रतामा कमी आउँछ।

अपनाउनुपर्ने १० सावधानी

1. स्क्रिन टाइम सीमित गर्नुहोस्: दैनिक मोबाइल चलाउने समय निश्चित गर्नु उपयुक्त हुन्छ।

2. ब्लू लाइट फिल्टर प्रयोग गर्नुहोस्: आँखाको सुरक्षा गर्न यो सुविधा अनिवार्य बनाउनुहोस्।

3. ब्रेक लिने बानी बसाल्नुहोस्: प्रत्येक ३० मिनेटमा मोबाइल छोडेर आँखा र शरीरलाई आराम दिनुहोस्।

4. सुत्ने समयमा मोबाइल टाढा राख्नुहोस्: निन्द्राको गुणस्तर सुधार गर्न यो आवश्यक छ।

5. लामो फोन कलमा हेडसेट प्रयोग गर्नुहोस्: मोबाइलको विकिरणबाट बच्न हेडसेट वा स्पिकर मोडको प्रयोग गर्नुहोस्।

6. अन्धकारमा मोबाइल चलाउन नहुनुहोस्: आँखा तनावबाट बचाउन यो बानी छोड्नु उपयुक्त हुन्छ।

7. बालबालिकाको पहुँच सीमित गर्नुहोस्: उनीहरूको प्रयोग समय र सामग्रीमा ध्यान दिनुहोस्।

8. शारीरिक अभ्यास गर्न समय निकाल्नुहोस्: मोबाइलमा बिताएको समयलाई कम गरेर शरीरलाई सक्रिय राख्नुहोस्।

9. डिजिटल डिटक्सको अभ्यास गर्नुहोस्: हप्तामा एकदिन मोबाइलबाट टाढा बस्ने प्रयास गर्नुहोस्।

10. सामाजिक गतिविधिमा सहभागी हुनुहोस्: मोबाइलमा समय व्यर्थ गर्नुको सट्टा परिवार र साथीभाइसँग समय बिताउनुहोस्।

चिकित्सकको सुझाव

चिकित्सकहरूका अनुसार, मोबाइलको अस्वास्थ्यकर प्रयोगले दीर्घकालीन समस्या निम्त्याउन सक्छ। न्यूरोलोजिस्ट डा. अनुपम श्रेष्ठ भन्छन्, "मोबाइलको अत्यधिक प्रयोगले मानसिक स्वास्थ्य बिग्रने खतरा हुन्छ। यसलाई सन्तुलनमा राख्न दैनिक समय व्यवस्थापन गर्न आवश्यक छ।"

यस विषयमा सरोकारवाला निकायले पनि सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने आवाज उठेको छ। मोबाइललाई अत्यावश्यक साधनको रूपमा प्रयोग गरौँ, तर यसको नकारात्मक प्रभावलाई बेवास्ता नगरौँ।

• Jigyasa media