तस्बिर : AI
काठमाडौं, ५ कात्तिक। बडादसैँको टीका र जमरा लगाएर मान्यजनबाट आशीर्वाद ग्रहण गर्ने क्रम आज एकादशीका दिन पनि जारी छ। विजयादशमीका दिन टीका लगाउन नभ्याएका तथा टाढा रहेका आफन्तकहाँ पुग्न नसकेका व्यक्तिहरूले आफ्नो पारिवारिक र स्थानीय परम्पराअनुसार कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका लगाउने चलन छ।
नेपाली समाजमा दसैँको टीका लगाउने समय र विधिमा स्थानअनुसार फरक परम्परा पाइन्छ। कतिपय परिवारले विजयादशमीकै दिन टीका लगाउने गरे पनि अन्य परिवारमा पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने प्रचलन छ।
ठाउँअनुसार फरक छ टीका लगाउने चलन
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वसदस्य वेदमणि भट्टराईका अनुसार दसैँको टीका लगाउने परम्परा सबै ठाउँमा एकै किसिमको छैन। पूर्वी तथा मध्य नेपालका कतिपय स्थानमा कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका लगाउने चलन रहेको छ भने पश्चिम नेपालका धेरै ठाउँमा विजयादशमीका दिन वा देवी विसर्जनपछि सीमित समयभित्रै टीका ग्रहण गर्ने परम्परा पाइन्छ।
स्थानीय संस्कृति, पारिवारिक चलन र सामाजिक परिवेशअनुसार विकसित भएका यस्ता परम्परालाई स्वाभाविक रूपमा लिनुपर्ने भट्टराईको भनाइ छ। त्यसैले विजयादशमीकै दिन टीका लगाउन नपाएका व्यक्तिले पछि टीका लगाउँदा त्यसलाई असामान्य रूपमा लिनुपर्ने अवस्था छैन।
दसैँको टीका केवल धार्मिक विधिमा सीमित नभई परिवारका सदस्य तथा आफन्तबीच भेटघाट गर्ने, सम्बन्ध नवीकरण गर्ने र ज्येष्ठ सदस्यबाट आशीर्वाद लिने अवसर पनि हो। यही कारणले टाढा रहेका आफन्तकहाँ पुगेर टीका थाप्ने क्रम विजयादशमीपछि पनि जारी रहने गर्छ।
आज पापाङ्कुशा एकादशी
यसैबीच, आज आश्विन शुक्ल एकादशीलाई पापाङ्कुशा एकादशीका रूपमा मनाइँदैछ। हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार यस दिन व्रत, पूजा र भगवान् विष्णुको आराधना गर्दा पुण्य प्राप्त हुने तथा विगतमा जानी–नजानी गरिएका पापबाट मुक्ति मिल्ने विश्वास छ।
एकादशीका दिन श्रद्धालुहरूले आफ्नो धार्मिक आस्था र परम्पराअनुसार व्रत बस्ने, पूजा गर्ने तथा दानधर्म गर्ने गर्छन्।
पूर्णिमासम्म दसैँको रौनक
आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि सुरु हुने बडादसैँको उत्सव कोजाग्रत पूर्णिमासम्म चल्ने परम्परा छ। यस अवधिमा परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट, आशीर्वाद आदानप्रदान र धार्मिक गतिविधि जारी रहन्छन्।
विजयादशमीका दिन घरमै टीका लगाएका परिवारले पनि टाढा रहेका आफन्तकहाँ पुगेर टीका ग्रहण गर्ने भएकाले दसैँको उल्लास केही दिनसम्म कायम रहन्छ। यसले नेपाली समाजमा पारिवारिक आत्मीयता, सांस्कृतिक निरन्तरता र आपसी सद्भावलाई थप बलियो बनाउने गरेको छ।
-
Jigyasanepal
