काठमाडौं । बडादसैँको महानवमी पर्वका अवसरमा काठमाडौंको हनुमानढोका दरबार क्षेत्रभित्र रहेको ऐतिहासिक तलेजु भवानी मन्दिर सर्वसाधारण भक्तजनका लागि खुला गरिएको छ। वर्षमा एक दिन मात्रै सर्वसाधारणले दर्शन गर्न पाउने परम्परा रहेको यस मन्दिरमा पूजाआराधना र दर्शनका लागि हजारौँ भक्तजन पुग्ने गरेका छन्।

मंगलबार, कात्तिक ३ गते बिहान ५ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म भक्तजनका लागि मन्दिर खुला गरिएको हो। विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हनुमानढोका दरबार क्षेत्रको मूलचोकसँग जोडिएको तलेजु भवानी मन्दिर काठमाडौंको धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदामध्ये महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। हरेक वर्ष महानवमीका दिन मात्रै सर्वसाधारणका लागि खुला गरिने भएकाले यस दिन यहाँ विशेष चहलपहल हुने गर्छ। ।

देवी सिद्धिदात्रीको पूजा, औजार र सवारीसाधनको आराधना

नवरात्रको नवौँ दिन मनाइने महानवमीमा दुर्गा भगवतीको नवौँ स्वरूप माता सिद्धिदात्रीको विशेष पूजाआराधना गरिन्छ। शक्तिस्वरूपा देवीको उपासना गर्दै परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि र कल्याणको कामना गर्ने धार्मिक परम्परा छ।

महानवमीका दिन दसैँघर, कोत तथा शक्तिपीठहरूमा विशेष पूजा गरिन्छ। परम्पराअनुसार कलपुर्जा, हातहतियार, मेसिनरी उपकरण र विभिन्न सवारीसाधनको पूजा गर्ने चलनसमेत छ। कतिपय स्थानमा बोका, हाँस, कुखुरा र राँगाको बलि दिइन्छ भने शाकाहारी भक्तजनले कुभिन्डो, घिरौँला, मुला, काँक्रो तथा जटा नरिवल बलि दिने र पायस अर्थात् खिर चढाउने गर्छन्।

मूलचोकमा तलेजु भवानीको विशेष आराधना

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले निर्धारण गरेको साइतअनुसार फूलपातीका दिन अर्थात् असोज ३१ गते शनिबार बिहान ७ बजेर ३७ मिनेटमा तुलजा भवानीलाई हनुमानढोका दरबार क्षेत्रको मूलचोकमा यात्रा गराइएको थियो। सोही दिन बिहान १० बजेर ३९ मिनेटमा देवीलाई स्थिरासन गराइएको थियो।

महाअष्टमीको राति मूलचोकमा कालरात्रि पूजा गर्ने परम्पराअनुसार ५४ बोका र ५४ राँगाको बलिसहित विशेष आराधना गर्ने कार्यक्रम रहेको दरबार हेरचाह अड्डाले जनाएको छ।

विजयादशमीसम्म तलेजु भवानीलाई मूलचोकमै राखेर पूजा आराधना गरिनेछ। कात्तिक ४ गते बुधबार विजयादशमीका दिन बिहान १० बजेर ५१ मिनेटमा देवीको यात्रा गराउने र ११ बजेर ५२ मिनेटमा मूल मन्दिरमा स्थिरासन गराउने साइत निर्धारण गरिएको छ। ।

आस्था र सम्पदाको विशिष्ट परम्परा

तलेजु भवानी मन्दिर केवल पूजाआराधनाको स्थल मात्र नभई काठमाडौं उपत्यकाको ऐतिहासिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको सम्पदा पनि हो। महानवमीका दिन मात्रै सर्वसाधारणका लागि खुल्ने परम्पराले यस मन्दिरको विशिष्टता अझ बढाएको छ।

दसैँको नवौँ दिन देवीको आराधना गर्न पुग्ने भक्तजनका लागि तलेजु भवानीको दर्शन धार्मिक आस्थासँगै पुस्तौँदेखि चलिआएको सांस्कृतिक परम्पराको अनुभव गर्ने अवसरसमेत हो।

• Jigyasanepal