काठमाडौं।  नेपाली हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि विशेष मानिने श्री स्वस्थानी ब्रतकथा आजबाट विधिवत रूपमा प्रारम्भ भएको छ। पुस शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म एक महिनासम्म चल्ने यो व्रतलाई धार्मिक, सांस्कृतिक, र सामाजिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।

व्रतको सुरुवात र विधि

व्रतको पहिलो दिन आज बिहानै नित्यकर्म गरी स्नान गर्ने, नदी वा पवित्र जलाशयमा पूजा अर्चना गर्ने, र साँझमा पवित्र रूपमा स्वस्थानी ब्रतकथाको पाठ गर्ने परम्परा छ। पवित्र मन र एकाग्रताका साथ कथा सुन्दा इच्छित फल प्राप्त हुने विश्वास छ।

विशेष दिनहरू र महत्व

स्वस्थानी व्रतका क्रममा केही दिनहरूलाई विशेष महत्त्वका रूपमा मनाइन्छ। ती दिनहरूमध्ये:

1. पुस शुक्ल पूर्णिमा: व्रतको आरम्भ हुने दिन।

2. माघ शुक्ल अष्टमी (सत्यनारायण पूजा): सृष्टिकर्ता नारायणलाई समर्पित यो दिनमा सत्यनारायण भगवानको पूजा गरी कथा सुन्ने परम्परा छ।

3. माघ शुक्ल चतुर्दशी: भगवान शिव र पार्वतीको आदर्श विवाह कथा वर्णित हुने दिन।

4. माघ शुक्ल पूर्णिमा: व्रतको समापन र सबैभन्दा पवित्र दिन। यस दिन भक्तजनहरूले व्रत तोड्दै विशेष पूजा, दान, र ब्राह्मण भोजन गराउने चलन छ।

धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व

श्री स्वस्थानी व्रतले भक्तजनहरूलाई धार्मिक जीवनमा शुद्धता, आत्मसंयम, र भक्ति मार्गमा अग्रसर गराउँछ। यस व्रतका क्रममा सुनाइने कथाले भगवान शिव र माता पार्वतीको दिव्य कथा, सती देवीको बलिदान, र धर्ममार्गमा हिँड्ने शिक्षालाई उजागर गर्छ।

विशेषगरी, महिलाहरूले आफ्नो पतिको दीर्घायु, परिवारको समृद्धि, र सुख-शान्तिका लागि यो व्रत बस्ने परम्परा छ। अविवाहित महिलाहरूले उपयुक्त वर प्राप्त गर्नका लागि यो व्रतलाई फलदायी मान्ने विश्वास गरिन्छ।

पौराणिक कथा र सामाजिक सन्देश

स्वस्थानी व्रतकथामा वर्णित पौराणिक घटनाहरूले धर्म, सत्य, र कर्तव्यको महत्त्वलाई जोड दिन्छ। यस कथाले धर्ममार्गमा अडिग रहँदा जीवनका सबै समस्याको समाधान हुने शिक्षाको प्रचार गर्दछ।

पशुपतिनाथ र सलिनदीमा विशेष रौनक

पशुपतिनाथ, गोकर्णेश्वर, र साँखुस्थित सलिनदीमा यो अवसरमा ठूलो भीड लाग्ने गर्छ। भक्तजनहरू नदीमा स्नान गरी विशेष पूजा-अर्चना गर्छन्। सलिनदीमा कथा श्रवण र आराधना गर्न आउने तीर्थयात्रुको उल्लेखनीय जमघट रहनेछ।

समापन

श्री स्वस्थानी ब्रतकथाले धार्मिक चेतना अभिवृद्धि गर्दै पारिवारिक सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउने र सामाजिक एकतालाई बलियो बनाउने सन्देश दिन्छ।

यो व्रतले धार्मिक परम्परा र आस्थाको संरक्षण मात्र गर्दैन, मानव जीवनका अनेक चुनौतीहरू सामना गर्न प्रेरणा पनि प्रदान गर्छ।

• Jigyasa media