काठमाण्डौ ।
आलु खेती नेपालमा मुख्यतः हिउँदमा अब गरिँदै छ गरिन्छ, जसलाई चिसो मौसम आवश्यक पर्छ। सही विधि र ध्यानका साथ खेती गर्दा उत्पादनमा उल्लेखनीय वृद्धि हुन्छ। यहाँ आलु खेतीका चरणहरू र आवश्यक जानकारी प्रस्तुत गरिएको छ ।
१. आलु खेतीका लागि उपयुक्त माटो र जलवायु
आलु चिसो मौसम मन पराउँछ। यसको लागि १५-२० डिग्री सेल्सियस तापक्रम उपयुक्त हुन्छ।
माटो राम्रोसँग बुरबुर पारेर खेती गर्दा आलु राम्रो फल्छ।
पानीको निकास राम्रो हुने र बलौटे माटो आलु खेतीका लागि उपयुक्त मानिन्छ। चिम्ट्याइलो वा भारी माटो आलुको लागि अनुकूल हुँदैन।
२. मलखादको प्रयोग
प्रति रोपनीको हिसाबले निम्न मलको मात्रा प्रयोग गर्नुहोस्:
कम्पोष्ट मल: १५०० केजी
डिएपी: ११ केजी
युरिया: ७ केजी
पोटास: ५ केजी
मल राख्ने विधि:
रासायनिक मल पहिलो तहमा राख्ने।
त्यसपछि कम्पोष्ट वा गोबर मल राखेर आलु रोप्ने।
रासायनिक मलमा सिधै आलु राख्नाले जरामा नकारात्मक असर पर्न सक्छ ।
३. विउको छनोट र रोप्ने दूरी
स्वस्थ र रोगमुक्त विउको छनोट गर्नुपर्छ।
रोप्ने दूरी:
ड्याङदेखि ड्याङ: ६०-७० से.मी.
बिउदेखि बिउ: २०-३० से.मी.
राम्रो उत्पादनका लागि प्रति बिउ ३०-५० ग्राम वजनको आलु उपयुक्त हुन्छ।
४. सिंचाइ र गोडमेल
माटो सुख्खा देखिएमा हल्का सिंचाइ दिनुपर्छ।
रोपाइँपछि पहिलो सिंचाइ १५-२० दिनमा गर्नुपर्छ।
आवश्यकतानुसार २-३ पटक सिंचाइ गर्नु राम्रो हुन्छ।
बोट केही अग्लो भएपछि गोडमेल गरी माटो चढाउनाले आलु ठूला र स्वस्थ बन्छन्।
५. रोग र कीराको व्यवस्थापन
आलुमा विभिन्न रोग र कीराले असर गर्न सक्छन्। उचित व्यवस्थापनका लागि:
रोगहरू:
ढुसीजन्य रोग, कालो डढुवा, रातो डढुवा।
समाधान: म्यान्कोजेब (Mancozeb) वा कापर अक्सिक्लोराइड (Copper Oxychloride) जस्ता विषादी प्रयोग गर्नुहोस्।
कीरा:
फेद कटुवा किरा, आलुको गबारो।
समाधान: क्लोरपायरीफस (Chlorpyrifos) वा इमिडाक्लोप्रिड (Imidacloprid) प्रयोग गर्नुपर्छ।खेतको सरसफाइ र फसल चक्र अपनाउनु पनि आवश्यक छ।
६. बाली भित्र्याउने समय
आलु पाक्ने समय ७०-१२० दिन (जात अनुसार) हुन्छ।
आलु खन्नु १-२ हप्ता पहिले सिंचाइ रोक्नु राम्रो हुन्छ।
आलु खन्ने समय डाँठ पहेँलो भएपछि निश्चित गर्नुपर्छ।
७. अतिरिक्त प्राविधिक सुझाव
मोबाइल एप्स, जस्तै कृषि गुरु जस्ता एप्स प्रयोग गरी उन्नत प्रविधि र नयाँ जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ।स्थानीय कृषि प्राविधिकको परामर्श अनुसार खेती गर्नुपर्छ।
आलु खेतीलाई वैज्ञानिक र व्यवस्थित ढंगले गरेमा उत्पादन र आम्दानी दुवैमा वृद्धि हुन्छ।
- Jigyasa media
