Breaking News
प्रधानमन्त्री बालेन शाह भारतको दुईदिने राजकीय भ्रमणमा जाँदै, आज नयाँ दिल्ली प्रस्थान गर्ने    ||     सुदूरपश्चिमको ऐतिहासिक छलाङ : लुम्बिनीलाई १० विकेटले हराउँदै पहिलोपटक एनपीएल च्याम्पियन    ||     एनपीएल उपाधिका लागि लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम भिड्दै, कसले उचाल्ला ट्रफी ?    ||     आज देशभरको मौसम मुख्यतया सफा रहने, वर्षा र हिमपातको सम्भावना न्यून    ||     तुलसी–दामोदरको विवाह गराउँदै आज देशभर हरिबोधिनी एकादशी मनाइँदै    ||     ‘अक्वान’ चक्रवात र पश्चिमी वायुको आंशिक प्रभाव, तराईमा हुस्सु र तुवाँलो    ||     पश्चिमी वायुको प्रभाव कायमै, हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना    ||     पश्चिमी वायुको आंशिक प्रभाव, तराईमा तुवाँलो र बिहान हुस्सु लाग्ने    ||     उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिँदै छठ पर्व सम्पन्न    ||     कोशी, बागमती र गण्डकीका हिमाली क्षेत्रमा हल्का वर्षा तथा हिमपातको सम्भावना    ||    

आज काग तिहार मनाइँदै, यमराजको दूतका रूपमा कागको पूजा गर्ने शास्त्रीय मान्यता

  •   २ हप्ता अघि | २१ कार्तिक २०८३, शनिबार

काठमाडौं । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार अर्थात् यमपञ्चकको पहिलो दिन आज शनिबार काग तिहार मनाइँदै छ । कात्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिन मनाइने यस पर्वमा बिहानै कागलाई यमराजको दूतका रूपमा पूजा आराधना गरी मीठा खानेकुरा खुवाउने धार्मिक परम्परा रहेको छ ।

सूर्योदयकालमा त्रयोदशी तिथि परेका दिन काग तिहार मनाउनुपर्ने शास्त्रीय मान्यताअनुसार यस वर्ष शनिबार पर्व मनाउने निर्णय गरिएको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अध्यक्ष डा. पुरुषोत्तम भट्टराईले जानकारी दिएका छन् ।

धार्मिक मान्यताअनुसार यमराजले पृथ्वी लोकको खबर कागमार्फत प्राप्त गर्ने भएकाले कागलाई यमदूतका रूपमा लिने गरिन्छ । कागले यमराजसमक्ष शुभ समाचार पुर्‍याओस् भन्ने कामनासहित आजका दिन कागको पूजा गरी मीठा–मीठा खानेकुरा अर्पण गर्ने चलन छ ।

लोकव्यवहारमा पनि काग घरआँगन वा वरपर आएर कराएमा शुभ समाचार आएको विश्वास गर्ने प्रचलन छ । काग कराउँदा ‘शुभ बोल, शुभ बोल’ भन्ने चलनसमेत नेपाली समाजमा प्रचलित छ ।

काग तिहारका अवसरमा काठमाडौंको कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–१ स्थित कागेश्वरी महादेव मन्दिरमा विशेष पूजाआराधना गरिन्छ । त्यसैगरी हनुमानढोकास्थित कागेश्वरी मन्दिरमा पनि कागको विशेष पूजा गर्ने परम्परा छ ।

तिहार पर्व यमराजको न्याय र धर्मराजको संरक्षणसम्बन्धी धार्मिक विश्वाससँग पनि जोडिएको छ । दुष्कर्म गर्नेहरूलाई यमराजले दण्ड दिने र सत्कर्म गर्नेहरूको धर्मराजका रूपमा रक्षा गर्ने मान्यता यस पर्वसँग गाँसिएको छ ।

यम यातनाबाट मुक्ति मिल्ने धार्मिक विश्वासका साथ परिवारका सबै सदस्यका नाममा यमदीपदान गर्ने परम्परा पनि रहेको छ । यस वर्ष यमदीपदान शुक्रबार साँझदेखि नै सुरु भएको छ । वैदिक सनातन शास्त्रीय विधिअनुसार यमदीप दक्षिण दिशातर्फ फर्काएर दान गर्नुपर्ने मान्यता छ । यमदीपदान गरेमा यमयातनाबाट मुक्ति प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ ।

यस वर्ष तिथिको घटबढका कारण सायंकालमा कात्तिक कृष्ण त्रयोदशी परेको दिनदेखि नै यमपञ्चक अर्थात् तिहार शुक्रबार बेलुकीबाट सुरु भएको हो । यही अवसरमा धन र समृद्धिकी देवी लक्ष्मीलाई घरमा स्थिर गराउने विश्वासका साथ मनाइने धनतेरस पर्व पनि शुक्रबार नै मनाइएको छ ।

धनतेरसका दिन सुनचाँदीका गरगहना तथा तामाका भाँडाकुँडा खरिद गर्दा घरमा लक्ष्मीको वास हुने र धनसम्पत्ति स्थिर रहने धार्मिक विश्वास छ ।

यसरी कागको पूजा, यमदीपदान र धनतेरसजस्ता धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परासहित यस वर्षको तिहार पर्व सुरु भएको छ ।

  • Jigyasanepal

थप